JavaScript must be enabled in order for you to see "WP Copy Data Protect" effect. However, it seems JavaScript is either disabled or not supported by your browser. To see full result of "WP Copy Data Protector", enable JavaScript by changing your browser options, then try again.

Tinan 15 hamutuk iha FRETILIN, Zeto konsidera la iha kaderizasaun ba foinsa’e

Tinan 15 hamutuk iha FRETILIN,  Zeto konsidera la iha kaderizasaun ba foinsa’e

Delegadu partidu FRETILIN tinan 15, Zeto Patricio, nu’udar mós Kordenador Sekretariadu Presidium Lorico Assuwain 1999, hatete, nia deside afilia ba Partidu Kmanek Haburas Unidade Nasional Timor Oan (KHUNTO), tamba konsidera Sekretariu Jeral FRETILIN, Mari Alkatiri ho membru FRETILIN José Ramos Horta, la honestu iha sira nia lideransa tanba la tau prioridade hodi kaderiza foinsae sira durante sira nia vida politika.

“Ida horseik horibainruak haksoit tama mai buka diak ona ne’e ida ne’e mak lider sira foti tau kedas iha fatin A’ás bá, sira ne’e mak FRETILIN fali, entaun FRETILIN terus ami mak ne’e, FRETILIN di’ak ona imi nian mesak. Ha’u mak ai kakeu, se ha’u mak ai kakeu entaun maun Mari ho maun Ramos Horta mak ai kakeu nia hun. Maun Mari foti FRETILIN hanesan opozisaun kleur, ho opozisaun to’o maun Marí ho maun Xanana trata malu rahun didiak, to’o militantes FRETILIN ho militantes CNRT oho malu tan iha Uatulari, Viqueque, sunu uma iha Baucau, iha Viqueque iha IV Governu ka Governu AMP, to’o maun Mari hatete tan IV Governu dehan defaktu no illegal. To’o ikus mai maun Xanana halo planu ida foti ZEESM ba maun Mari, maun Mari simu ba tur nonok iha ne’eba, militante sira bingung, militante sira prejudikadu, sai opozisaun iha Parlamentu Nasional laiha kedas, ida ne’e mak ai kakeu, tamba la reafirma nia pozisaun ne’e firme. Hanesan ita trata tiha Governu ne’e defaktu no illegal, pois ita simu tiha Governu ne’e nia tawaran. Ita hatete tiha ita-nia pozisaun iha Parlamentu Nasional dehan opozisaun permanente to’o elektrisidade ne’ebé ita hotu goza agora ne’e, ita walk out husi Parlamentu Nasional, ita kontra to’o ikus maun Xanana entrega tiha ZEESM ba kaer tiha, ita nonok, ida ne’e mak ai kakeu, la’os ha’u mak ai kakeu. Kuandu iha mundo modernu ne’e partidu mak ha’u haree la tuir ona regras normais, ha’u muda, la respeita ona ema nia servisu, la tau ona konsiderasaun ba sistema  kaderizasaun, bebeik iha FRETILIN atu halo saida,” tenik Zeto Patricio, hanesan Kordenador Brigada Negra Surabaya Indonesia, iha tempu luta ba libertasaun nasional ne’e ba jornalista sira iha Baya Leste-Dili, edifisiu Be Timor, Kinta (5/4/2018).

Zeto Patricio ne’ebé oras ne’e dadauk assume kargu nu’udar Konselheiru Partidu KHUNTO Munisípiu Dili ne’e esplika, KHUNTO ho KORK nia natureza ne’e la hanesan, tamba KORK identiku ho arte marsiais, maibe KHUNTO partidu polítika ida ne’ebé legal iha nasaun ne’e.

“KORK ne’e grupu artemarsiais, maibe partidu KHUNTO ne’ebé hetan asentu iha Parlamentu Nasional. Agora ba ha’u pesoalmente ita bele taka to’o ne’ebé boú Naimori fundador ba KORK nia mos fundador ba partidu KHUNTO. Ba ha’u ema ida que fair, ba ha’u haree katak ema artemarsiais ema jujur, mutin mutin, metan metan, entaun ida ne’e mak hakarak harii nasaun ne’e forsa liu, tanba lá bosok malu. Kuandu ita polítika demais, ita bosok malu mos demais. Maibe ema ne’ebé disiplina sira-nia vida ne’e klaru, sira ne’e mak polítika bá lo’os mai lo’os, sira dehan nasaun ne’e harii, harii lá bosok malu. Ba ha’u konsiente katak fo ha’u-nia vida tomak ba harii nasaun, ba ha’u hili ida ne’ebé katak nia mai koalia mutin –mutin, metan-metan,”tenik tan Zeto Patricio nu’udar mos elementu husi organizasaun rezistensia OJETIL ne’e.

 “KHUNTO husu ha’u sai Konselheiru depois ami iha seremonia bo’ot ida wa’inhira ha’u simu karta kredensial sai hanesan Konselheiru Munisípiu Dili, ha’u sente orgullu tebes knaar ne’ebé prezidenti KHUNTO fó mai ha’u, ne’e mak ha’u ho ha’u-nia konsiensia ha’u hakarak jura, sai KHUNTO tanba iha nia estatutu mensiona klaru katak atu militantes ka elementus KHUNTO nian tenke liu husi juramentu,”dehan Konselheiru partidu KHUNTO, Zeto Patricio.

“Ne’ebé sira konvida ha’u hanesan Konselheiru sira simu ha’u diak tebes, ha’u sente orgullu ha’u duni mak hakarak, diak liu ha’u sai militante iha KHUNTO, ha’u ema ida juradu ba partidu KHUNTO, maibe jura ida la hanesan ho KORK (Kmanek Oan Rai Klaran). Juramentu partidu KHUNTO nian la hanesan ho jura ba KORK nian, Juramentu KORK nian ha’u la hetene, tanba ne’e husi artemarsiais ha’u laiha ne’eba, ha’u la’os KORK. Maibe iha KHUNTO ha’u hatene tanba ha’u jura tiha ona. Jura ne’e jura kapas ba ha’u, sistema organizasaun normal iha mundu tomak kada organiasaun ho nia sistema rasik, ne’ebé sistema KHUNTO nian mak ne’e, Jura atu obdese, leal ba partidu KHUNTO to’o ne’ebé deit,”tenik Zeto Patricio, nu’udar mos mate restu 12 Novembro 1991 ninian.

Zeto Patricio fo rajaun katak, nia sai husi Partidu FRETILIN, tamba la haree ba ema potensia barak iha FRETILIN hodi ba assume kargu importansia sira, maibe lider máximu FRETILIN hili deit mak ema sira foin horiseik-horibainruak foin tama FRETILIN ne’e hetan previlejiu fali. Maibe ema hirak kontribui maka’as iha FRETILIN nia laran tinan barak ne’e, la importa fali.

Lee hotu :   PR Lú Olo: Presiza tane ás valor rezistensia

“Asaun ne’ebé ha’u haree ho matan ita iha ema potensia iha parlamentu nasional hanesan Eladio Faculto, ita nia kamarada buibere Aurora sira ne’e kapasidade, Kamarada Cipriana iha kapasidade ha’u nia vizaun rasik haree katak sira iha kapasidade sufsiente atu asegura partidu iha parlamentu nasional. Nusa mak sira periodika de’it, sira ne’ebé mak tinan ba tinan nafatin amen ne’e sira mak matenek liu fali, ida ne’e ita koalia politikamente kaderizasaun laiha, politikamente la respeitu ema nia sakrifisiu, lá respeitu ema nia matenek ema nia kapasidade,”dehan Zeto Patricio, ne’ebé uluk iha FRETILIN hanesan delegadu tinan 15 nia laran.

“Ba ha’u FRETILIN laiha sistema kaderizasaun ida mak klaru, terus iha FRETILIN mate ho FRETILIN, mak ami. FRETILIN hahú husi ukun-an, lalika koalia FRETILIN antigu FRETILIN Timoroan tomak FRETILIN. Ita koalia FRETILIN ne’ebé ukun-an nian, hahú ukun–an ne’e hahú husi kamarada Mari Alkatiri prosesu la’o tomak mai kongresu primeiru hahú iha 2001, krizi bo’ot 2006 ema halai sai husi FRETILIN, ami mak iha fatin mantein hela hodi tane FRETILIN to’o krizi remata, to’o 2012 FRETILIN lahetan oportunidade ami mak ne’e nafatin ema barak mak halai tiha, to’o ikus 2017 hetan dalan moris di’ak FRETILIN hetan opurtunidade ba hetan Governasaun lider sira hateke liu ba ema foun sira. Ida horiseik horibainruak haksoit tama mai buka diak ona ne’e, ida ne’e mak lider sira foti tau kedas iha fatin a’ás bá, sira ne’e mak FRETILIN fali, entaun FRETILIN terus ami mak ne’e, FRETILIN di’ak ona imi nian mesak,”Zeto Patricio konta tuir lalaok polítika iha FRETILIN nia laran durante ne’e.

Zeto Patricio iha tempu luta ne’ebé assume mos kargu hanesan Ketua I IMARTIM-Surabaya, ne’e lia tun tan katak, maun José Ramos Horta fundador ba FRETILIN, ne’e Timor oan tomak hatene, maibe sai tia husi FRETILIN hodi netral tiha hodi kandidata an ba Prezidente Republika ho independente to’o manan. Maibe agora tabele fali ba FRETILIN, ne’e mak ai kakeu, tamba la identifika sira nia-an ne’e klaru.

“La klaru, ohin hatete hanesan ne’e, aban hatete oin seluk tiha fali, ida ne’e mak ai kakeu. la’os Zeto mak fundador ba FRETILIN, la’os Zeto mak halo desizaun ne’e katak, FRETILIN ba opozisaun, lae. Maun Mari mak halo desizaun ba opozisaun, depois maun Mari muda derepente deit hodi simu tiha ZEESM ona, ne’e mak ai kakeu. maun Ramos Horta durante ne’e dehan independente, sai Prezidente Republika mos independete, uluk kontra malu ho maun Francisco Guterres ‘Lu-Olo’ kontra FRETILIN maka’as los, maibe agora tabele ba FRETILIN, ne’e mak ai kakeu nia abut,”dehan Zeto.

“Maun Ramos Horta iha tempu rezistensia ita hotu rekonhese nia luta, maske iha tempu ne’eba Indonesia liu husi Ministru Estranjeiru, Ali Alatas, halo propaganda maka’as iha rai liur koalia kona ba Ramos Horta katak, nia uza problema Timor hodi buka sponsor hodi buka osan ba hariku sira-nia an, nusa mak Timor, liu-liu  Xanana Gusmão bele fiar nafatin nia (Ramos Horta), entaun iha tempu ida kuandu ami ba vizita maun Xanana iha Cipinang, ami koalia hanesan ne’e maka iha jornalista ida momentu ne’eba husi TEMPO ba entrevista ho maun Xanana, jornalista TEMPO husu maun Xanana hanesan ne’e, “Apa tanggapan pak Xanana terhadap bapak Ramos Horta, karena Pak Ali Alatas mengatakan bahwa, pak Ramos Horta di luar sana menggemborkan masalah Timor-Timur untuk mencari keuntungan bagi dirinya sendiri” no saida mak maun Xanana responde ba jornalista TEMPO iha tempu ne’eba, “ha’u sei hanoin tamba ha’u mos iha oin, maun Xanana hateten hanesan ne’e ba TEMPO, katak, “I am the body, he is the soul” katak maun Xanana mak isin, maun Ramos Horta mak klamar. Ne’ebé jornalista TEMPO mos la husu tan ona, katak maun Ramos Horta ninia luta ita la nega.”dehan Zeto hodi hanoin momentu luta nia laran kontra Indonesia sira.

Kordenador Brigada Negra Surabaya Indonesia, Zeto Patricio, mos haktuir tan katak, iha luta nia laran Maun ABilio Araújo mos luta atu hetan independensia ba Timor-Leste, maibe hakfodak hodi hateten katak, Timor nia luta ne’e todan.

“Maun Abilio Araújo mos hanesan, ita la nega sira-nia luta. Funu ida ne’e sira mak hahú. Nia halo múzika bar-barak kona ba rezistensia nian, maibe depois to’o ikus mai, ita la nega sira-nia istoria, istoria mak hanesan ne’e duni, maun Abilio Araújo mai Indonesia, halo diak malu ho pak Soeharto nia oan, sira bisnis boot.  Entaun momentu ne’eba maun Xanana fo ordem ba labarik ida atu hasoru tok o nia maun Abilio, o nia maun hakarak saida? Entaun maun Avelino Coelho fo ordem mai ha’u hodi ba hasoru, no ha’u hatete kedas ba maun Avelino Coelho katak, ha’u ba hasoru maun Abilio Araújo ne’e buat rua deit, ida ha’u oho nia ka Polisia kaer ha’u? Entaun ha’u la konsege ba. Maibe iha duni kolega ida naran Nuno mak ba hasoru nia, koalia ho nia husu nia hakarak, entaun maun ABilio Araújo mos ema diplomata kleur ona, nia hatete liafuan simples ida katak, “Alin funu ami mak hahú, ita –nia luta ne’e todan teb-tebes, nia koalia hanesan ne’e de’it. Ne’e atu interpreta halonusa, nia koalia mak hanesan ne’e de’it, konforme públiku mak interpreta ba, tamba maun Abilio dehan ita nia luta ne’e todan teb-tebes,”dehan Zeto Patricio hanesan Kordenador Brigada Negra Surabaya Indonesia iha tempu luta nia laran.

Lee hotu :   PN kontinua funsiona to’o lejislatura foun hahú ''Deputadu IV lejislatura lahetan PV

“Maun Mari Alkatiri foin dadauk ne’e hatete katak, sira duni mak hakarak komando da luta labele dada ba rai liur, ida ne’e kala los. Maibe konfirmasaun ne’ebé ha’u hetan iha tempu ne’eba, kuandu ha’u lori ha’u nia ekipa ba vizita koalia kona ba luta ita nian iha Cipinang ho maun Xanana, maun Xanana hatete hanesan ne’e, “Sira iha liur ne’e, sira buka moris diak deit, to’o sira dehan hakarak dada tia komando da luta ba tiha rai liur” ho rajaun simples los, katak, bapa sira kaer ema ruma iha laran hodi asina integrasaun mos husik nia asina ba, tamba komando iha liur tiha ona, entaun maun Xanana hatete, ‘Ne’e sei la fo duni, komando da luta sei la dada ba rai liur, iha rai laran. funu, funu iha Timor, la’os funu iha rai liur, ne’e maun Xanana mak hatete rasik ba ha’u katak, sira iha liur tenta atu muda komando ba rai liur’ maibe maun Xanana la fo ulun,”dehan Zeto Patricio.

Alende ne’e, Zeto Patricio mos dehan, koalia kona ba OJETIL, hirarkiamente organizasaun rezistensia ne’ebé mak afilia ba Partidu FRETILIN.

“Ne’e ita koalia sistema de organizasional, ne’ebé ita koalia individual. OJETIL ha’u bele hatete karak, grupu rezistensia ne’e kuaje 70% apoiu ba maun Xanana ho maun Taur, tamba hot-hotu hanoin katak, uluk simu orientasaun ne’e husi komando da luta ida deit, mak Xanana Gusmão, ne’ebé agora hot-hotu hamutuk reafirma fali nia pozisaun ida ne’e ba hotu iha maun Xanana maun Taur, inklui grupu mate restu 12 Novembro balun, ne’ebé ba lalori Komite 12 Novembro nia naran, maibe ita koalia katak lori 12 Novembro nia naran, lori mate restu nia naran, mate restu ne’e o labele mewakili, ha’u la mewakili,  mate restu ne’e ha’u ne’e, ne’e ha’u atu mewakili tan se? ha’u la mewakili ema ida, ha’u mak mate restu, ha’u mak lori ba duni, ha’u mak hakarak apoiu duni maun Xanana, ne’e o labele muda, ne’e o atu protesta to’o ne’ebé mos, ne’e muda ladiak, ne’ebé ami mak ne’e, mate restu. Ami grupu bo’ot ida mate restu 12 Novembro apoiu Xanana. Tamba sa mak ami hanoin hanesan ne’e, eleisaun ida agora, eleisaun ida mate-moris,”dehan tan Zeto.

Zeto mos apresia ho luta ne’eb’e mak maun bo’ot Kay Rala Xanana Gusmão halo kona ba fronteira maritime to’o ikus hetan rezultadu.

“Ita bele koalia katak, ita-nia rikusoin, ita-nia fronteira marítima, ita manan tiha ona. Maibe atu garante ita-nia rikusoin ita atu uza ka la uza, maun Xanana mak sei garante, ne’e ita lalikan koalia bosok malu. Ne’e ita koalia faktus, katak buat ida mundo tomak labele mehi,  Timor bele halo, Timor mak se? Timor mak maun Xanana. buat ida ema la imajina, tasi ne’e problema iha mundo ema barak la resolve, maun Xanana resolve. Ita manan tiha ona fronteira maritime, mas manan deit mamuk, manan tasi ben ida, manan hateke deit ha’u nia rai mak to’o ne’eba, la vale, ita tenki manan saida mak iha tasi okos ne’e manan lori mai Timor par abele halo ba sustentabilidade moris povu nian,”dehan Zeto.

“Entaun VIII Governu ida mai ema seluk mak kaer ne’ebé la hanoin hanesan ho maun Xanana, kontra maun Xanana, parese ema la uza nia tamba ema hatete ona nia illegal, nia halo peregrinasaun deit. So maun Xanana mak kaer rasik Governu ida mai ne’e para nia bele lori ita- nia riku soin ne’e mai Timor para bele sustentabiliza moris povu nian, para bele moris normal hanesan mos ema seluk, hodi hadia Estadu ne’e tomak. Seluk mak kaer susar,”dehan Konselheiru Partidu KHUNTO Munisípiu Dili, Zeto Patricio.

Polítiku nain Zeto Patricio mos haktuir, kona-ba linguajen polítika iha époka eleisaun ne’e, ida-idak ho nia maneira no karakter ne’eb’e la hanesan, no ne’e povu tenki matan moris neon nain atu labele vota arbiru.

“Haree kona ba linguajen politika iha tempu eleisaun ninian, ida hatete ida, ida seluk hatete fali ida ne’e, ne’e politika nia maneira mak nune’e. Maun Mari nia karakter ita hotu respeita, maibe dalaruma buat ne’ebé ohin nia hetan la sai edukasaun diak ba aban. Ha’u fo ezemplu, FRETILIN labele koalia partidu seluk arbiru, ita koalia ona, mai hatete ita hanesan ne’e hanesan ne’eba, ida ne’e sistema ne’ebé ha’u senti iha FRETILIN, katak polítika ida ne’e, la eduka ema. Tamba ita la’os moris iha Amerika, ita hakat ba viziñu sorin mos labele hotu, Amerika ita moris iha gang ida ne’e, ita husu fali se mak moris iha gang kotuk, nia la konhese ona. Mas iha Timor la hanesan. Provokasaun sira ne’ebé mosu oras ne’e halo povu trauma, maun mari sempre uluk, entaun dala barak maun Taur hanesan responde, responde deit, nia la hahú uluk, maibe nia responde. Tamba ne’e tenki hadia linguajen sira ne’e,”dehan Zeto.

Lee hotu :   PD promote sei hasae salariu FP, PNTL no F-FDTL

Tuir Zeto, ho karakter polítika ne’ebé la eduka ema ne’e, diak liu muda, buka modelu seluk.

“Hanesan humanu ita bele husu bele ka lae muda modelu sira hanesan ne’e, ba politika buat ketak sai mai hanesan fetosan-umane, deskonfiansa ba malu ida ne’e tenke halakon iha Timor ne’e mak akontese iha Primeiru Governu. Lahalo ita moris livre iha tempu ne’eba, halo moris ne’e eskluzivu ba liu fatin ida,”tenik Zeto.

Zeto mos la konkorda ho deklarasaun Mari Alkatiri nian ne’ebé dehan, tinan 10 nia laran Governu la halo buat ida, ne’e deklarasaun ne’ebé sala.

“Ha’u hakarak hatete 10 anos lahalo buat ida ne’e nia matan ne’e delek, tilun ne’e diuk. Ukun lolos, maun Xanana ukun la to’o 10 anos. Maun Xanana simu ukun iha krizi, Maun Mari husik hela krizi hodi halai, hahú husi 2007 to’o 2010 rezolve problema deit, dezenvolvimentu la la’o, 2011 maun Xanana foin iha planu primeiru projetu pakote referendu entaun efetivu iha 2012 to’o 2015, tinan 2015 mai leten FRETILIN mai kaer tiha ukun maun Rui de Araújo mak lidera,”dehan polítiku nain Zeto Patricio.

Zeto dehan mos katak, durante ukun, maun Xanana nian rezolve deit peroblema IDP’s, Petisionariu no elektrisidade hodi fó naroman ba Timor ne’e la’os rezultadu, Dili agora engrafamentu, povu moris diak no povu sira hakmatek ne’e tanba ukun Maun Xanana nian. Tanba ne’e nia dehan, tenke haree didiak, la’os buat bo’ot deit tenke haree mos buat ki’ik.

“Kuandu ita koalia akordu fronteira marítima, Maun Mari hatete hanesan lá sadar mos ita asina hela iha ha’u-nia Governu, setimo Governu Konstitusional, maun Mari dehan ne’e iha konferensia Partidu Demokratiku nian foin lalais. Nusa maun Mari mos la sente, tanbasa foti Oecusse mak demais sé Oecusse harii iha Governasaun maun Xanana nian, politika ne’e labele egoista liu tenke fair play, saida mak ita halo, ita halo, saida mak ema halo, ema halo. ita labele sura buat kiikoan ne’ebé ita halo, ita la sura tiha buat boot ne’ebé mak ema halo,”dehan Zeto.

Zeto mos afirma, ukun Partidu FRETILIN nian gosta partidariza instituisaun Estadu nian, ida ne’e lalos em termos de profisionalizmu. “Agora ita koalia konaba profisionalismu servisu nian, mákina de Estadu mak funsionariu publiku sira, tuir lolos labele politiku, tanba politiku ida ohin tun aban ida sa’e, mas mákina Estadu tenke la’o nafatin. Maun Xanana se deit mak nia uza, la’os lori ema CNRT mak ba tur iha Ministeriu sira, maibe FRETILIN mos maun Xanana lori ba kaer Governu, tur iha funsaun profisional sira,”dehan Zeto.

Zeto Patricio hatete, iha informasaun ne’ebé nia hetan katak, iha Oecusse ne’eba se mak laiha kartaun FRETILIN lahetan projetu, la tur iha kargu ZEESM nian. “Hau rona hanesan ne’e, mas los ka lalo’os ha’u rona hanesan ne’e, ‘Ó tuir projetu iha Oecusse tenke iha kartaun militantes FRETILIN’. Husi imajen sira hanesan ne’e Estadu sei la forsa, tanba ita moris troka bá troka mai de’it, bainhira mak ita duni buat ida dehan profisionalismu ne’e, ita atu atinji ita-nia metas ne’e susar,”deklara Zeto hodi la gosta polítika ida ne’e.

Tuir Zeto Patricio hanesan Konselheiru Partidu KHUNTO Munisípiu Dili ne’e katak, Aliansa Mudansa ba Progresu (AMP) manan mak bele responde difikulidade Timor-oan tomak ninian.

“Maun Xanana ho AMP mak bele intende terus, sofrementu povu nian, nia kompriende la’os ho nia matan ho kakutak deit, mas nia (Xanana,red) komprende ho isin lolon, fuan komprende ho diak,”afirma Zeto.

Zeto Patricio subliña, eleisaun antesipada ne’e AMP sei manan absoluta hodi lori rikusoin Timoroan nian dada mai Timor.

“Ha’u optomista lahalimar AMP manan, tanba dehan katak sé-sé deit mak iha komitmentu hela iha konsiensia la’o hela ba tempu uluk, ukun-an to’o agora, nia sei ba vota hotu AMP, ita tenke fair dalaruma ida ka rua hanesan uluk ita ukun-an 80 porsentu hakarak ukun-an, sempre ida rua mak hanoin la diak hanesan 20 porsentu mak milisia autonomista sira. AMP sei manan maioria absoluta, hodi hadia Estadu, hodi hametin nasaun,”dehan Konselheiru Partidu KHUNTO ne’e.Eus

Add to Comments Here!!!!

error: Content is protected.
Secured By miniOrange
You might also like:
AMP sei implementa modelu kampaña oin 3

Deputadu bankada CNRT,  Arão Noe, informa,  dadauk ne’e,...

Governante balun hatama ona karta lisensa

Sekretariu Estadu Komunikasaun Sosial no Porta...

FP 184 mak inklina iha lista kandidatu nú 8 iha EA

Komisaun Funsaun Públika (KFP), verifika Funsionariu...

Close