JavaScript must be enabled in order for you to see "WP Copy Data Protect" effect. However, it seems JavaScript is either disabled or not supported by your browser. To see full result of "WP Copy Data Protector", enable JavaScript by changing your browser options, then try again.

LA FÓ SOLUSAUN BA IMPASE POLÍTIKU, CNRT AMEASA HALO IMPEACHMENT BA PR

LA FÓ SOLUSAUN BA IMPASE POLÍTIKU, CNRT AMEASA HALO IMPEACHMENT BA PR


Koordenador Partidu CNRT husi Munisípiu 12, inklui Rejiaun Administrativa Espesial Oe-cusse Ambeno, ameasa atu haruka Koligasaun Aliansa Mudansa ba Progresu (AMP) iha Parlamentu Nasional halo impeachment ba Prezidenti Repúblika, Francisco Guterres ‘Lu-Olo’, kuandu Xefi Estadu ne’e la fó solusaun lalais ba formasaun VIII Governu.

Koordenador partidu CNRT Munisípiu Manatuto, Gabriel Soares, hateten, CNRT mós konsidera desizaun Prezidenti Repúblika nian, hodi kansela membru VIII Governu nian balu atu labele simu posse ne’e, inkonstitusional. Tanba ne’e, CNRT ezije ba Prezidenti Repúblika atu fó posse ona ba kuadru CNRT sira ne’ebé mak indijitadu ba membru VIII Governu iha tempu badak.

“Estrutura CNRT Munisípiu 12, inklui RAEOA Ezije ba Parlamentu Nasional, deputadu no deputada AMP sira atu hato’o impeachment ba Prezidenti Repúblika tuir Konstituisaun RDTL, tanba Prezidenti Repúblika halo violasaun grave ba ita nia konstituisaun RDTL, ne’ebé nia rasik asina nu’udar Prezidenti Asemleia Konstituente Prezidenti Repúblika,”katak Gabriel Soares liu husi konferensia imprensa ne’ebé hala’o iha Sede Nasional CNRT Bairo-dos grilos Dili, Tersa (07/08).

Koordenadores estrutura Minisipal CNRT nian apelu ba Prezidenti Repúblika atu hala’o nia mandate tuir konstituisaun hodi reprezenta Timor-oan tomak, atu kontribui ba estabilidade polítika, social no ekonómika ba povu no nasaun Timor Leste, hodi premite formasaun kompletu VIII Governu konstitusional, no fó solusaun lalais ba krize finanseiru ne’ebé Timor Leste infrenta.

“Ami kuadru militante partidu CNRT munisípiu 12, inklui RAEOA, fó tempu loron 10 ba Prezidenti Repúblika atu fó posse ona ba kuadru CNRT ne’ebé indijitadu ba membru VIII Governu konstitusional. Se Prezidenti Repúblika lakohi fó posse nafatin ba membru Governu indijitadu sira ne’e, maka Prezidenti Repúblika iha obrigasaun tuir lei, tenki justifika no deklara eskrita iha dekreitu Prezidenti Repúblika ba públiku hodi bele hatene razaun fundamentu Prezidenti Repúblika nian,” katak Gabriel.

Lee hotu :   PR Lú Olo: TL apoiu hapara violensia iha Síria

 Karik iha tempu ne’ebé determina iha leten maka laiha resposta husi Prezidenti Repúblika ba ezijensia ne’e, maka CNRT mak sei retira nia votus konfiansa iha tempu eleisaun Prezidensial.

“Partidu CNRT ho nia kuadru tomak iha Timor Leste sei deklara hodi retira ami nia votus konfiansa ba Prezidenti Repúblika, tanba ita bo’ot eleitu sai nu’udar Prezidenti Repúblika iha eleisaun Prezidenti 2017, tanba hetan apoiu husi partidu CNRT, liu husi desizaun orgaun másimu partidu CNRT, no hetan apoiu tomak husi Prezidenti CNRT, Kay Rala Xanana Gusmão,” tenik Gabriel.

“Ami afirma katak, komportamentu hirak ne’e, viola maka’as ita nia konstituisaun, ne’ebé Prezidenti Repúblika jura ona atu kumpri  no halo tuir, li-liu viola separasaun de poderes ba prinsipiu presaun de inosensia, segredu iha justisa no lei superior ka lei as liu. Ami afirma fali konfiansa tomak iha kuadrus nasional CNRT nian, li-lu membrus Komisaun Polítika Nasional, hodi hato’o sira nia kna’ar iha Ministériu ne’ebé sira indijitadu ona,” katak Gabriel.

Nia haktuir, Prezidenti Repúblika la compete, haktuir Konstituisaun atu julga sidadaun se de’it, ka troka fali Primeiru Ministru hodi forma Governu. Sira mós hato’o ba Primeiru Ministru katak, ema sira ne’e dirijente masimu CNRT nian, ne’ebé hetan ona votu konfiansa husi povu, no ema sira ne’e de’it mak estrutura CNRT tau konfiansa, no sei la troka.

“Hato’o ami nia preokupasaun kona ba destroisaun ba situasaun polítika no estabilidade nasional ne’ebé provoka husi impase polítika atual, iha nomeasaun membru VIII Governu sira seluk, nune’e mós ba preokupasaun bo’ot kona ba situasaun finansas públika Estadu nian,” dehan Gabriel.

CNRT la simu fiskalizasaun kona ba konstitusionalidade lei ne’ebé permite atu Governu bele uza fundu minarai hodi hasoru situasaun emerjensia nasional iha finansas publika durante fulan Jullu no Agostu.

Lee hotu :   Mariano Assanami Sabino: Kadoras GS mai TL iha impaktu pozitivu

CNRT konsidera katak, Parlamentu Nasional mak bele autoriza  halo levantamentu ba fundu petroliferu no la’os Governu, hanesan VII Governu konstitusional halo ona iha mandatu liu ba.

Nia haktuir, autorizasaun husi Parlamentu Nasional hodi foti osan husi  fundu petroliferu ne’e obrigatóriu, ne’ebé estabelese iha númeru 2 artigu 7 iha lei fundu petroliferu. Lei fundu petroliferu ne’e, aprovadu iha tinan 2005, hodi garante katak, osan husi fundu petroliferu atu serve de’it ba benefisiu jerasaun atual no jerasaun iha future, nune’e ezije aprovasaun husi Parlamentu Nasional hodi halo nia levatamentu.

Nia dehan, konstituisaun RDTL númeru 1 alinea A no D, iha artigu 115 no iha númeru alinea D, artigu 95, ne’ebé hatu’ur katak, Parlamentu Nasional de’it mak iha kompetensia tomak atu autoriza halo levantamentu ba osan fundu petroliferu, hodi uza ba sustenta mákina Estadu nian.

“Prezidenti Repúblika mak responsabiliza ba grave krize ne’ebé nia kontinua halo, wainhira Prezidenti Repúbika lakohi halo nomeasaun ba VIII Governu konstitusional, hodi hamosu paralizasaun ba finansas públikas, no ho ida ne’e lori problemas ba servisus minimus saíude, edukasaun, apoiu social ba veteranus, katuas no ferik sira, bolsa da maen, forsa defeza no seguransa, pagamentu saláriu no vensimentu ba funsionáriu públiku sira,” afirma Gabriel.

Alende ne’e, Lider CNRT, Natalino dos Santos, hateten, CNRT ezije ba Prezidenti Repúblika atu fó solusaun lalais ba impase polítika ne’ebé mak iha.

“Sei Prezidenti Repúblika la fó ona solusaun ba problema ne’e, Parlamentu Nasional sei hato’o impeachment ba Prezidenti Repúblika, tanba Prezidenti Repúblika rasik la respeita ona separasaun poder orgaun soberanu seluk nian, ne’ebé kompetensia Primeiru Ministru nian, atu nomeia membru Governu, maibé Prezidenti Repúblika rasik la kumpri saida mak hateten iha ita nia konstituisaun,” dehan Natalino dos Santos.

Lee hotu :   FRETILIN KONVIDA PARTIDU HOTU SERVISU HAMUTUK

Nia hatutan, impase polítika ne’ebé akontese dadaun ne’e, Prezidenti Repúblika rasik mak sai obstaklu liu ba prosesu dezenvolvimentu.

“Ami senti katak, ami kuadrus ne’e, kondena matak de’it, tanba Tribunal Rekursu hasai tiha ona sertidaun hodi sertifika katak, ema sira ne’e laiha sala ka krime,” dehan Natalino dos Santos.

To’o notísia ne’e publika, seidauk hetan konfirmasaun ho Prezidenti Repúblika, Francisco Guterres ‘Lu-Olo’ kona-ba impeachment ne’e.

Konstituisaun RDTL

Tuir Artigu 79 konstituisaun RDTL kona-ba Hatán ba krime no obrigasaun ba konstituisaun, iha alinea 1. Prezidente-Repúblika sei iha imunidade wainhira hala’o ninia knar; 2. Prezidente Repúblika sei hatán ba Tribunál Supremu Justisa nian, kona-ba krime ne’ebé akontese wainhira hala’o nia knaar, no mós violasaun momoos no boot kona-ba nia obrigasaun Konstitusionál; 3. Sei hahú prosesu ne’e iha Parlamentu Nasionál tuir proposta husi baluk-lima ida (1/5) ho deliberasaun aprovadu tuir maioria baluk-tolu rua (2/3) husi Deputadu hotu-hotu; 4. Plenáriu Tribunál Supremu Justisa nian mak sei fó-sai sentensa iha prazu másimu loron 30 nia laran; 5. Kondenasaun ne’e katak Prezidente nia knaar remata ona no mós labele eleitu fali tan; 6. Krime balu ne’ebé la kona-ba hala’o knaar nian, Prezidente-Repúblika sei hatán mós iha Tribunál Supremu Justisa nian, ne’ebé iha kazu kondenasaun sei hetan hanesan hakotu Prezidente nian knaar wainhira nia hetan kondenasaun tama kadeia; 7. Iha kazu fó-sai ona iha númeru uluk ba, Parlamentu Nasionál mak sei hola inisiativa harii fali imunidade konforme lia-banati iha númeru 3 Artigu ne’e nian.cos

Add to Comments Here!!!!

error: Content is protected.
Secured By miniOrange
You might also like:
Jornal Semanário GMNTV Edisaun 05 Agostu 2018

Mundu ho Tétun GMNTV 04 Agostu 2018

IMPASE POLÍTIKU IMPLIKA SASAN IHA MERKADU LA FOLIN ■ UKUN NAIN LABELE HANOIN-AN DE’IT

Impase polítika ne’ebé la’o durante ne’e...

Close