JavaScript must be enabled in order for you to see "WP Copy Data Protect" effect. However, it seems JavaScript is either disabled or not supported by your browser. To see full result of "WP Copy Data Protector", enable JavaScript by changing your browser options, then try again.

ALKATIRI: FORMASAUN GOVERNU SEI IHA NEGOSIASAUN

ALKATIRI: FORMASAUN GOVERNU SEI IHA NEGOSIASAUN

Sekretariu Jeral Partidu FRETILIN, Mari Alkatiri, klarifika katak, to’o oras ne’e, diskusaun ba formasaun VII Governu Konstitusional, kontinua iha faze negosiasaun.

Partidu 3 ne’ebe koalia ona koligasaun, hanesan Partidu Libertasaun Popular (PLP), KHUNTO ho FRETILIN, seidauk iha solusaun ba kompozisaun Govenu nian, tanba ne’e sei kontinua ho negosiasaun. “Definitivu ona, kuandu hitam di atas putih, seida’uk hitam di atas putih, masih putih tetap putih, hitam tetap hitam,” afirma  Mari Alkatiri, hodi responde jornalista sira hafoin hasoru malu ho Prezidenti Republika (PR), Francisco Guterres “Lú-Olo” iha Palacio Presidensial, Segunda (28/8/2017).  Mari Alkatiri dehan kona-ba koligasaun kontinua iha negosiasaun ninia laran, maibe iha ona draft ne’ebe intrega ba partidu PLP ho partidu KHUNTO.  Antes ne’e, partidu FRETILIN fahe ona draf dokumentus ba PLP ho KHUNTO, nune’e PLP responde tiha ona dokumentus ne’e iha semana kotuk, maibe KHUNTO foin resposta horseik (Domingu-red). Ho nune’e, Alkatiri hateten, FRETILIN koalia fila fali ho PLP no Tersa loraik ohin koalia hikas ho KHUNTO. Mari Alkatiri mos husu ba partidu politiku sira hotu-hotu atu komprende ba prosesu formasaun Governu tanba sei koalia mos Partidu Demokratiku (PD). Nia mensiona tan katak, partidu FRETILIN lakohi ukun mesak, hakarak ukun ho koligasaun, ukun nafatin ho inkluzaun no ukun nafatin ho insidensia parlamentar. Atu dehan deit katak, husi esforsu sira ne’e mak sosiadade barak la kumpriende didiak liu-liu politiku sira, maibe FRETILIN lakohi ukun atu kontra ema seluk.  Mari Alkatiri esplika konaba insidensia parlamentar katak orsamentu ne’ebe mak tinan-tinan liu ho humanidade ne’e mak insidensia parlamentar. FRETILIN la husu para tuur iha kadeira prezidenti parlamentu nian, uluk atu intrega mos FRETILIN dehan lae.Xefe Xasa Sivil Palacio Presidensial, Francisco Vas Consellho, informa mos Prezidenti Republika Francisco Guterres “Lú-Olo” ninia lia fuan katak formasaun VII Governu ne’e tenke dura to’o tinan lima ho sentidu profesional liu husi desizaun povu  nian iha eleisaun jeral, foin lalais ne’e. Liu husi komunikadu imprensa ne’ebe fo sai husi Palacio Presidensial, Domingu (27/8/2017), PR Lú-Olo, esklarese katak, Prezidente Repúblika tenke hein to’o Parlamentu foun hahú ninia mandatu mak foin nomeia Primeiru-Ministru tuir Konstituisaun RDTL,  Artigu 85, alinea d,  no artigu 106 Konstituisaun RDTL sai nu’udar baze ba Prezidente Repúblika atu nomeia Primeiru Ministru. Lú-Olo lia tun tan katak, noemasaun Primeiru Ministru depende ba partidu sira ne’ebé mak oras ne’e halo hela negosiasaun polítika, karik partidu sira aprezenta kandidatu ba kargu Primeiru Ministru ba Prezidente Repúblika molok realizasaun sesaun plenária dahuluk Parlamentu foun nian. “Prezidente da Repúblika so pratika nia kompeténsia kona-ba formasaun Governu depois Parlamentu Nasional hola  kna’ar ona iha Parlamentu Nasional.  Prezidente-da-Repúblika  labele adianta buat ida.  Prezidente-da-Repúblika labele fo tomada de pose uluk ba iha Governu, tanba se  Prezidente-da-Repúblika  fo tamada-de-pose ba Governu sem Parlamentu foun  hala’o kna’ar uluk,” afirma  PR Lú-Olo. Karta komunikadu ne’e hakerek mos hatete, bainhira Parlamentu Nasionál haknaar iha loron-5 fulan-Setembru,  Governu monu fila fali tuir artigu 112, n.o 1, alinea a) Konstituisaun Repúblika Demokrátika Timor-Leste. Tanba ne’e,  Prezidente Repúblika so hola nia kompeténsia tomak para atu bele  nomeia Primeiru Ministru mai husi koligasaun ka forma seluk, hafoin Parlamentu foun hahú ninia mandatu. Primeiru Ministru  sei aprezenta lista membru Governu ba Prezidente Repúblika.  Bainhira Prezidente  Repúblika aseita ho lista ne’e foin Prezidente Repúblika marka data  tomada de pose ba Governu foun. Data fiksu ne’ebé Parlamentu Nasionál marka ba inisiu sesaun plenária signifika deputadu sira hahú mandatu iha loron 5 Setembru. Husi data ne’e deputadu sira sei konsentra ba asuntu internu Parlamentu Nasionál foun. Relasiona ho preokupasaun públiku kona-ba adiamentu inisiu lejislatura, tuir Rejimentu Parlamentu Nasionál sei akontese iha loron 15 nia laran hafoin  publikasaun ofisiál rezultadu eleisoens husi Tribunál Rekursu, PR Lú-Olo hato’o nia pontu de vista katak, hafoin Prezidente Parlamentu Nasionál Aderito Hugo da Costa, esplika razaun adiamentu ba inísiu lejislatura nian liu husi enkontru ho Prezidente Repúblika Francisco Guterres Lú Olo iha Sesta (24/8/2017). Prezidente Parlamentu Nasionál informa katak partidu mais votadu FRETILIN husu atu adia inisiu lejislatura ne’ebé marka ba loron 21 Agostu, tanba presiza tan tempu atu halo kontaktu ho partidu polítiku sira ho asentu parlamentár relasiona ho formasaun Governu. Prezidente Repúblika simu esplikasaun polítika ne’e no husu atu Parlamentu Nasionál aprezenta argumentu jurídiku no konstitusionál. Iha enkontru ne’e Prezidente Parlamentu Nasionál informa mós ba Prezidente-da-Repúblika katak sesaun plenária dahuluk sei hala’o iha data fiksu 5 fulan-Setembru tinan-2017. Sesaun lejislativa tuir Rejimentu Parlamentu Nasionál sei hahú iha loron 15 Setembru to’o loron 14  Setembru  oinan oin. Lejizlatura kompriende sesaun lejizlativu lima no sesaun lejizlativu ida-idak iha durasaun tinan ida nian, tuir artigu 99 Konstituisaun RDTL.  Rejimentu Parlamentu Nasionál artigu 4 hateten katak deputadu tuan nia mandatu remata bainhira deputadu foun inisia sesaun plenária no artigu 41 hateten Prezidente Parlamentu sesante iha prazu loron 15 konvoka sesaun plenária dahuluk ba deputadu foun sira.

Lee hotu :   Labele uza fatin Estadu ba kampaña

Bazeia ba proposta paratidu koligasaun

Husi sorin seluk, Observador Politika Fakulidade Siensias Sosiais Universidade Nasional Timor Lorosae (UNTL), Camilio Ximenes hatete, Prezidenti Republika iha komptensia atu nomeia kargu Primeiru Ministru tuir proposta partidu politiku ne’ebe mak halo koligasaun atu forma setimo Governu. “Klaru iha kompetensia, mais atu nomea ne’e bazeia ba seida, iha konstituisaun republika artigu 106 hatete momos ona prezidenti republika sei nomea primeiru ministru bazeia ba proposta husi partidu politiku ne’ebe mak halo koligasaun,” hateten Camilio Ximenes, ba GMN iha kampus UNTL. Nia esklarese katak, iha loron ne’ebe mak Tribunal Rekursu anunsia ofisial rejultadu eleisaun parlamentar, Prezidenti Republika iha kompetensia tomak hodi fo hanoin ba partidu ne’ebe mais votadu atu semana rua tenke aprezenta ona formasuan VII Governu. Nia esplika, partidu ne’ebe mak hetan opurtunidade la konsege aprezenta rejultadu durante semana rua, tenke konfirma ba Prezidenti Republika, hodi nune’e Prezidenti Republika bele hato’o fila fali pelumenus se hein karik loron hira tan. Camilio Ximenes esplika tan, se la iha proposta foun ruma husi loron rua ou tolu mai tan, maka Prezidenti Republika tenke fo ona ba partidu segundu mais votadu CNRT. “Iha semana ida ne’e mak rejultadu kosege laiha klaru tenke fo ona pozisaun ba partidu ne’ebe maka segundu votadu, sira haree katak Prezidenti Republika tenke garante buat ne’e, la’os nia mai husi partidu FRETILIN para aban bainrua ema tau kestaun ba buat sira ne’e, tantu atu mai husi partidu ne’ebe de’it tenke asegura Konstituisaun RDTL,” hateten Camilio Ximenes. Tuir nia katak, CNRT  nudar partidu segundu mais votado mos la konsege ninia aliadu, husi ne’e mak obriga partidu FRETILIN para tenke forma Governu ho minoritariu iha parlamentu, tanba ne’e mak tenke kumpri komprementa ba Konstituisaun Republika. eus

Add to Comments Here!!!!

error: Content is protected.
Secured By miniOrange
You might also like:
HADIA BIROKRASIA ADN *Haforsa fiskalizasaun

Agensia Dezenvolvimentu Nasional (ADN) nia birokrasia...

ATLETAS TL BA SEA GAMES FILA HO LIMAN MAMUK*Leovigildo asumi responsabilidade

Atletas Timor – Leste nian nebe...

PM RUI AGRADESE SERVISU JORNALISTA

Primeiru Ministru (PM), Rui Maria de...

Close