JavaScript must be enabled in order for you to see "WP Copy Data Protect" effect. However, it seems JavaScript is either disabled or not supported by your browser. To see full result of "WP Copy Data Protector", enable JavaScript by changing your browser options, then try again.

Ekonomia TL monu tanba TL depende liu ba OJE

Ekonomia TL monu tanba TL depende liu ba OJE

Reitor Universidade da Paz (UNPAZ) Aldo Amaral hateten, kresimentu Ekonomia iha Timor-Leste monu, tanba ema hot-hotu depende liu ba Orsamentu Jeral Estadu (OJE).

Nia dehan, depende ba OJE ne’e mak oras ne’e dadauk kompra iha merkadu mos monu, sirkulasaun ou movimentasaun rai laran mos menus.

Tanba, laiha produsaun iha rai laran ne’ebé para halo exportasaun hodi osan tama.

Maibe, Orsamentu Jeral Estado mos retira fó implikasaun ba kresimentu ekonomia rai laran, agora dadaun krisimentu ekonomia husi loron ba loron tun, tun ne’e hare husi.

Haree husi inflasaun sasan nia folin ne’ebé sae hela deit kompara merkado ne’eb’e sae hela deit, pois laiha serkulasaun laiha rendimentu ba povo ou uma kain depois bele responde ba nesesidade baziku lor-loron nian.

“Sira ne’e hotu mak halo kresimentu ekonomia iha timor agora monu, ita presiza hatene krismentu ekonomia iha timor ne’e atu sae ne’e depende ba los deit ba Orsamentu Jeral do Estadu,” dehan, Reitor UNPAZ Aldo Amaral ba JNDiario, Segunda (09/12/2019) iha nia knar fatin, Manleuana – Dili.

Reitor UNPAZ ne’e hatutan, wa’inhira kuandu Orsamentu do Estadu ne’e boot ne’e nia impliksaun ne’e pozitivamente ne’e krisimentu ekomonia ne’e sae. mais depois de osmanetu jeral do estadu 2020, primeiru ministru deklara iha parlamentu retira ita la salva ona ita nia ekononia ne’e tun.

Reitor ne’e esplika tún tanba sa kompra iha merkado menus sirkulasaun osamento ne’e menus, uma kain lá hetan rendimentu, tanba Governu láhalo pagamentu, ne’e mak sirkulasaun osamentu iha rai laran laiha.

ita konsege sae ba disit rua,agora ita tun ba disit ida  la kleur tan ita sei tun ,para depois ita bele sae fali disit ida ba disit rua ne’e ita depende deit ba orsamentu jeral do estadu basa sektor privado la halo invistimentu ita laiha exportsaun, ita laiha exportasaun mak ita osan sai hotu ba liur tanba ita depende liu ba importasaun, sasan tama mai no osan tenki sai.

Lee hotu :   Semana oin PM enkontru ho ekipa negosiadór FM

Orsamentu ne’eb’e agora iha husi Orsamentu Jeral Estadu (OGE)2019 ne’e ezekuta ona 70 porsentu, ne’e bele dehan ona 50 porsentu osan ne’e sai ba rai liur no 20 porsentu deit mak sirkula iha rai laran ho 20 porsentu ne’eb’e sirkula iha rai laran ne’e ita bele halo balansu ba krisementu ekonomia rai laran.

“Ha’u hanoin labele, tanba ezukusaun 70% ba produto importasaun sai ba rai liur ita laiha exportasaun atu halo balansu iha ne’e, entaun ita nia ekonomia lá sae maibe tun, ita espera katak iha loron badak oitavo Governu lori hikas Orsamentu Jeral Estadu 2020,” dehan, Reitor ne’e.

Depois osanmentu halo redusaun, depois parlamentu sira halo diskusaun, tanba politika tomak iha rai laran, depois bele halo balansu bakrismentu ekonomia iha rai laran nian, minimu iha balansu ezukasaun orsamentu esadu nian ba oin nia bele sae.

Tanba ne’e, Ritor UNPAZ ne’e esplika primeiru tenki komprende, Timor ne’e mesak nasaun Agrikultura ou ninia povu ne’e mak maioria nia vida agrikultura, sé povo ne’e mak maioria vida agrikultura.

Signifika katak nia produsaun ne’e sustenta para atu han deit la’os atu halo fali exportasaun, entaun Ministru Agrikultura no Peskas tau nia orsamnetu boot ba halo saida, iha area ida ne’ebé bele produz fós hodi bele responde nesisidade konsumidores Timor nian tinan ida nian.

“Tanba ita laos nasaun ida ne’ebé agrikultura maibe ita nia povo ne’e mak maioria iha nia vida ne’e vida agrikultura, depois sira halo to’os oituan-oituan par bele sustenta deit sira nian nesisidade basiku loro-loron, ita koalia kona ba nasaun agrikultura, iha kapasidae atu halo exportasaun ho variadades oi-oin mai husi ministeiru agrikultura, tantu natar, nu’u no buat sel-seluk, agora ita iha ne’ebé…? tanba ne’e mak ministru agrikultura mos taun osan boot ne’e nia tenki honestu,” hateten, Reitor ne’e.

Lee hotu :   Ruier husi China investe hotelaria no parquet iha Liquica ho RAEOA

Nia reforsa liutan katak, sé agora tau orsamentu boot ba irigasaun lá halo analiza ba mudansa klimatika ba hanesan bailoron naruk ne’e depois mota lá mai ba irigasaun natar la halo.

Entaun tau orsamentu bo’ot ba ne’e halo saida hola trator bar-barak mais area produtivu ne’e iha deit munisipiu hira deit.taun ita konsentra deit politika ba setor politika investe deit trator ne’ebe lá presiza hola trator bar-barak depois fahe hotu tiha.

Depois halo deit area produktivu oituan, pois hatan deit ba nesisidade basiku ba fulan ida, rua depois hotu, hotu ona depois halo investimentu, halo manutensaun ba gazoel buat sira ne’e gasta osan deit.

Tamba ne’e, Ministeriu Agrikultura no Peskas wa’inhira halo setor politika presiza halo analiza lai, komprende lai Timor ne’e kategoria ne’ebé nasaun Agrikultura ou Povo mak maioria Agrikultura. Eus

Add to Comments Here!!!!

error: Content is protected.
Secured By miniOrange
You might also like:
SEFOPE tenke tau atensaun ba traballadór doméstika

Deputada husi bankada Partidu Demokrátiku (PD),...

Distribui apoia umanitária ba vítima inséndiu, Opozisaun kritika meza PN halo diskriminasaun

Deputada bankada FRETILIN, Helena Martins, krítika...

Dom Basílio fó pose ba Amu Beneditos nu’udar Pároku Natarbora

Bispo Dioseze Baucau, Dom Basílio do...

Close