Organizasaun G7+ hato’o sentidu solidariedade ba povu Afganistaun, relasiona ho asaun husi grupu Taliban nian hodi domina territóriu Afganistaun iha loron 15, fulan Agustu ne’e, hafoin dekada rua, bainhira grupu ne’e hetan revolta husi koligasaun militár ne’ebé lidera husi Estadu Unidu Amérika (EUA).
Maske grupu ne’e rasik promete ba populasaun lalika tauk, maibé populasaun kontinua pániku, nune’e barak mak evakua husi kapitál Afganistaun, hodi refujia besik iha nasaun viziñu sira.
Haree ba situasaun ne’ebé akontese iha Afganistaun, organizasaun ne’e mós hola pozisaun hodi husu militár Taliban, atu respeita direitu umanu, liu-liu ba feto sira.
Tanba Afganistaun mós sai membru G7+, ne’ebé harii iha tinan 2010 husi nasaun hitu, husi inisiativa Timor Leste nia.
“Apela solidariedade ba komunidade internasionál nomós ba povu Afganistaun, liu-liu ba líder Taliban, atu respeita direitu umanu, respeita direitu feto, no labarik, no labele halo violénsia ba povu rasik” apela Sekretáriu Jerál G7+, Helder da Costa, via zoom ho lider organizasaun nia, Tersa (24/08).
Esforsu G7+ nia mak, nafatin bolu atensaun ba organizasaun mundiál hotu, no líder importante grupu Taliban nia, atu buka solusaun hodi kria paz no hakmatek ba nasaun ne’e.
“Bolu sira tur hamutuk ulun malirin halo diálogu, halo rekonsiliasaun, haluha tiha buat pasadu, tur hamutuk hodi koalia ho povu Afganistaun” tenik nia.
Situasaun ne’e akontese semana rua ona, Afganistaun hanesan nasaun ne’ebé laiha Governu, tanba servisu públiku sira paradu no sidadaun barak mak abandona ona servisu.
“Maibé povu Afganistaun hakarak remata ona konflitu ne’e, atu nune’e sira bele moris iha paz nia laran” esplika Adjuntu Sekretáriu Jerál G7+, Habib Mayar.
Nia informa tan, líder másimu grupu Taliban halo ona konsultasaun ho eis Prezidente Afganistaun Hamid Karzai no líder polítiku sira seluk, hodi forma Governu inkluzivu.
Dadus ne’ebé relata husi United Nations High Commissioner for Refugees (UNHCR) katak, populasaun iha Afganistaun besik tokon 40, no iha ikus tinan 2020, sidadaun Afganistaun ne’ebé refujia iha nasaun hotu hamutuk tokon 2,9, no meadu fulan Julio tinan ne’e, refujiadu sa’e ba tokon 3,5.
No sidadaun sivíl 116.000 mate no kanek hahú husi tinan 2009. Husi fulan Janeiru to’o Juni 2021, sidadaun sivíl 5.183 mak kontinua mate no kanek, kompara ho tinan kotuk.
Organizasaun G7+ oras ne’e membru aumenta ona ba nasaun 20, husi kontenente Áfrika, Ázia-Pasífiku, Karaíbas no Médiu Oriente mak hanesan, Afganistaun, Burundi, Xade, Komores, Kosta Marfín, Giné, Giné-Bisau, Haiti, Iemen, Illa Salomaun, Libéria, Papua Nova Giné, Repúblika Sentru-Afrikana, Repúblika Demokrátika Kongu, Saun Tomé no Prínsipe, Serra Leone, Somália, Sudaun Súl, Togo, no Timor-Leste.GMN
