Polísia Batallaun Orden Públika (BOP) pelutaun ida hatudu simulasaun hodi prepara fo seguransa ba manifestante husi Movimentu Universitariu Timor-Leste (MUTL), ne´ebé mak tuir planu sei hala´o iha Segunda (19/11/18) semana oin hasoru deputadu Parlamentu Nasionál.
Simulasaun ne´e membru BOP sira hatudu iha Kuartel Unidade Espesial Polísia Bairo-Pite Díli, Kinta (15/11/18). Liu husi manifestasaun ne´e, membru Unidade Espesial Polísia balun sai hanesan manifestante hodi hasoru fali sira nia kolega sira.
Ekipamentu ne´ebé mak membru BOP sira uza mak body protection kaer gás llakrimujéniu.
Durante simulasaun ne´e BOP tiru gás lakrimujéniu ba manifestante sira atu bele hapara sira nia manifestasaun.
``Objetivu treinamentu la´os buat foun ba Unidade Espesial Polísia, liu-liu ba iha BOP. Tanba agora daudauk ita haree katak, iha informasaun oin-oin katak mahasiswa(Universitariu) sira ho komunidade balun atu halo manifestasaun atu protesta kona-ba kareta ne´ebé mak Parlamentu atu sosa”,esplika Komandante Unidade Espesial Polísia Superintendente Xefe Afonso dos Santos, ba GMN Kinta (15/11/18), iha Kuartel Unidade Espesial iha Bairo-Pite, Dili.
PNTL autoriza ona
Tuir planu Movimentu Universitariu Timor-Leste (MUTL), Segunda (19/11/18), kontinua halo fila sira nia manifestasaun kontra Parlamentu Nasional (PN), hodi kansela sosa kareta ba deputadu Kinta lejislatura no atu dada hikas kareta prado ne’ebé mak deputadu terseira lejislatura leilaun.
Tanba ne’e, Kinta (15/11/18), Estudante ne’ebé mak hamahon-an iha MUTL ba hasoru ona Komandante Jeral PNTL Komisariu Julio Hornay no Komandante PNTL Munisipiu Dili, Superintendente Xefe Pedro Belo hodi husu autorizasaun ba PNTL atu estudante sira bele hala’o manifestasaun ne’ebé mak sei realiza Segunda semana oin iha Fakuldade Ekonomia Universidade Nasional Timor Lorosa’e (UNTL).
“Atu inoforma ba imi katak, MUTL nia reprezentante nain hitu, responsavel sira mai iha ne’e, hatama sira nia surat koñesimentu mai Komando PNTL Munisipiu Dili atu halo manifestasaun iha dia 19 fulan ne’e. Tanba ne’e mak Komandante Munisípiu kontaktu ha’u hateten ba Komandante Munisipiu lori sira mai iha ne’e para informa ba malu”,esplika Komandante Jeral PNTL komisariu Julio Hornay, ba GMN Kinta (15/11/18) iha Kuartel Jeral PNTL Dili.
Prezensa estudante sira atu hamutuk ho PNTL atu hato’o informasoens kona-ba regra manifestasaun nian.
“Entaun ami esplika lei númeru 1/2006 ba regra de manifestasaun. Ami informa ba sira katak, iha artigu 5 koalia kona-ba asuntu distansia, distansia 100 metru husi edifisiu orgaun soberanu nian inklui Parlamentu, Palasiu Governu, Palasiu Prezidente no Tribunal Rekursu, no manifestasaun ne’ebé mak atu hala’o ne’e kontra Parlamentu orgaun soberania ida”,dehan Julio Hornay.
Nune’e Polísia mos hanesan ezerse nia misaun ne’e tuir lei númeru 1/2016 artigu 7.
“Tanba ne’e mak ohin (Horiseik) ha’u informa ba sira, MUTL iha asuntu balun atu koalia kona- ba otonomia kampus que sira bele halo, mas ami dehan lae, otonomia kampus so asuntu regra lei regula kona-ba demonstrasaun buat ketak ida”,dehan Julio Hornay.
Lider másimu iha PNTL ne’e mos husu ba estudante sira atu kontribui ba paz no estabilidade durante manifestasaun, tanba estudante ho PNTL iha ona konkordansia. No PNTL husu estudante sira atu kontrola ema terseira pessoa ne’ebé mak involve iha manifestasaun hodi kria instabilidade. Bainhira hetan husu atu informa ba autoridade seguransa atu bele foti medida.
Koordenador MUTL, Clementino da Costa, hateten, MUTL promete sei kumpri regra manifestasaun no sei asegura seguransa ne’ebé mak diak durante manifestasaun.
Iha MUTL sei hatun masa husi universidade inklui masa husi institutu privadu sira nune’e mos Veteranu, autoridade lokal, sosiedade sivil.
PNTL atua tuir regra
Nune’e mos, Komandante Jeral PNTL Komisariu Julio Hornay, hateten, atuasaun Polísia hasoru manifestante Movimentu Universitariu Timor-Leste (MUTL), iha Kinta (09/11/18) liu ba tuir regra.
“Lia los ne’e iha Tribunal, se Polisia sala mos Tribunal desidi, se manifestante sira los mos Tribunal mak desidi, mas de faktu Tribunal desidi atuasaun Poliisia ne’e tuir regras, detensaun ne’ebé mak halo mos tuir regras, tanba ne’e mak Tribunal desidi hodi fo Termu Identidade Rejidensia ba ita nia oan sira”,esplika Komandante Jeral PNTL Komisariu Julio Hornay ba GMN Kinta (15/11/18) iha Kuartel Jeral PNTL Dili.
Lider másimu PNTL ne’e dehan, tribunal aplika Termu Identidade Rezidensia ne’e la signifika problema hotu ona, maibe kazu ne’e sei iha prosesu nafatin.
“Tanba ne’e mak fo Termu Identidade Rezidensia ba ita nia oan sira, sira tenki kumpri”,dehan Julio Hornay.
Julio Hornay hatutan, nia koalia sai argumentu ne’e la’os atu defende membru sira, maibe desizaun Tribunal mak bele desidi.
Entretantu manifestasaun Movimentu Universitariu Timor-Leste, hasoru Parlamentu Nasional atu hapara sosa kareta foun ba deputadu Parlamentu Nasional Kinta Lejislatura no husu atu dada fila kareta Prado ne’ebé mak eis deputadu terseira lejislatura sira leilaun.
Antes ne’e, manifestasaun Movimentu Universitariu Timor-Leste, iha Kinta (09/11/18), Polisia tenki kaptura estudante nain 22 hodi ba detein iha sela detensaun hafoin submete ona ba primeiru interogatoriu iha Tribunal Distrital Dili no Tribunal aplika Termu Identidade Rezidensia ba estudante 22.avi

