JavaScript must be enabled in order for you to see "WP Copy Data Protect" effect. However, it seems JavaScript is either disabled or not supported by your browser. To see full result of "WP Copy Data Protector", enable JavaScript by changing your browser options, then try again.

AJAR: Polémika Ró Haksolok iha ona indikasaun ba korrupsaun

AJAR: Polémika Ró Haksolok iha ona indikasaun ba korrupsaun

Diretór Ezekutivu Asia Justice And Right (AJAR), José Luis Oliveira, hatete, polémika Ró Haksolok ne’ebé to’o agora la mai Timor-Leste ne’e, iha ona indikasaun ba prátika korrupsaun no partisipasaun ekonomia, tanba ema ne’ebé halo kontratu ho kompañia ne’e hatene hela kompañia refere laiha kbi’it no atu falénsia ona, maibé nia nafatin fó kontratu ne’ebé ho kategoria internasionál. No dau-daun ne’e VIII Governu aumenta tan osan hodi kontinua halo konstrusaun ba ró refere.

Tuir José Luis Oliveira, solusaun ne’ebé mak Governu opta atu rezolve problema Ró Haksolok ne’e la adekuadu la apropriadu no fo prejuízu boot ba Estadu Timor-Leste. Tanba  aumenta osan ba konstrusaun Ró Haksolok ne’e halo dobru ona ho valor kontratu inisiál.

Nune’e, Diretór Ezekutivu AJAR ne’e, husu Governu tenke rezolve problema ne’e bazeia ba kontratu inisiál no la’ós Governu Timor-Leste mak tenke selu indemnizasaun.

“Agora presiza mós ita kestiona ema ne’ebé mak ba asina kontratu ho kompañia no ema ne’ebé mak ba halo negosiasaun ho kompañia ne’e. Nia seriedade ne’e iha ne’ebé? Nia hatene hela kompañia laiha kbi’it no kompañia ne’e atu tama ona falénsia nia sei ba nafatin fó kontratu ba nia. Tuir ha’u-nia hatene ida ne’e viola lei aprovizionamentu, sá tan projetu ne’e hanesan konkursu internasionál ne’e viola lei aprovizionamentu. Ida ne’e ita bele dehan katak iha indikasaun forte iha korrupsaun, ita bele deskonfia iha partisipasaun ekonomia  iha laran.  Agora presiza tebes atu autoridade kompetente sira averigua faktu sira ne’e no husu faktu sira ne’ebé no husu responsabilidade parte hotu ne’ebé mak envolve iha ne’e, tanba ne’e halo prejuízu ba povu nia osan, USD tokon 1.4 ne’e la’ós ki’ik, ida ne’e boot”, José Luis Oliveira iha ninia kna’ar fatin Farol-Díli, Tersa (17/11/2020).

Nia kontinua husu, tenke iha investigasaun tantu polítika no mós judisiál ba kazu ida ne’e. Husu mós ba Estadu atu labele kontinua fó konfiansa ba polítiku sira ne’ebé mak komete ba erru ne’e labele kontinua nafatin fó konfiansa ba sira, lori tan prejuízu boot liu tan ba nasaun.

“Agora osan USD 1.4 ba kontratu inisiál ne’e seidauk konklui, agora ita lori tan ida ne’e la’ós dobru ona? Será ne’e la’ós viola lei aprovisionamentu”, hatete Diretór Ezekutivu AJAR ne’e.

Atu lori fila Ró Haksolok ne’e autoridade Rejiaun Administrativa Espesiál Oe-Cusse Ambeno (RAEOA) prevé ona osan iha Orsamentu Jerál Estadu (OJE) tinan 2021 ho montante USD tokon 14. Maibé hetan reajen maka’as husi bankada opozisaun CNRT no haree katak, ne’e aktu korrupsaun. No relasiona ho polítika ne’e Jurista Avelino Coelho, konsidera, Governu tenke halo uluk alterasaun ba lei konkursu públiku, liu-liu kuadru jurídiku ajudikasaun direta, antes aloka osan ba kompañia ne’ebé mak halo konstrusaun ba Ró Haksolok.

“Entaun quer dizer iha kuadru jurídiku atu bele aloka tan orsamentu para hakotu tiha situasaun ida ne’e depois Ró Haksolok bele mai, legalmente bele kuandu Governu altera lei. Tanba ita haree iha lei ne’ebé kona-bá ajudikasaun ne’e adisionál ne’e labele liu pursentu 10 husi kustu anterior, maibé la signifika katak kuadru jurídiku ne’e labele altera, sé Parlamentu ka Governu altera norma no dispozisaun sira ne’e ha’u hanoin laiha problema. Sé enquanto laiha alterasaun ida ba kuadru jurídiku relasiona ho kestaun sira adisionál nian, ha’u hanoin ita presiza iha diskusaun ne’ebé mak kle’an”, hatete Avelinho Coelho.

Jurista Timor-Oan ne’e mós konsidera, ideia Estadu atu tau tan osan para Ró Haksolok bele mai Timor-Leste ne’e tama mós ona iha situasaun ida ne’ebé mak ema dehan polítika. La’ós meramente kestaun legál sira ona iha no iha mós ona nia perspetiva polítika.

“Ne’e mak ema barak dehan dalabarak ne’e lei ne’e reflexu husi polítika Governu ida nian, lei ne’e la’ós buat ida ne’ebé mak permanente. Lei Governu ida mai ho nia polítika nia bele altera”, esplika Avelino.

Tuir jurista ne’e, se ho vinda Ró Haksolok nian nesesáriu dunik ba rezolve transporte marítima entre Oecusse ho Díli, ne’e quer dizer ema bolu interrese Estadu atu benefisia populasaun Oekusse. Nune’e presiza reve lei ne’e no halo revisaun ba akordu ne’ebé momento ne’ebá halo ho kompañia ne’ebé halo Ró  Haksolok.

“Osan ne’e tau ba Ró ne’e deit ka tau mos para Governo hodi sosa tiha asoens kompañia ne’e ? Hau lahatene se bele ka lae. Se bele ka lae ita adquiri empresa estranjeira ida. Estadu RDTL bele sosa empresa estranjeiras ne’ebé maka laiha sede iha ita nia Rain, iha sede iha rai seluk no empresa ne’ebé iha tekniku iha esperiénsia iha produsaun Ró nian maka nia monu ona se nia faan nia asoens Governo bele sosa”, hateten Jurista ne’e.

Nia hateten, karik Governu iha intensaun atu sosa asaun empreza ne’e nian, entaun Timor-Leste mós bele iha asaun iha empreza estranjeiru, sé ida ne’e mak akontese entaun presiza muda akordu.

“Entaun quer dizer acordo ne’e akordu ba sosa asoens husi empreza estranjeira ida ne’ebé produtu ida Ró Haksolok mós iha laran hanesan parte produsaun ida husi empreza ne’e nian. Tanba ne’e mak ita presiza hatene tau osan ne’e atu selu Ró Haksolok ka atu halo akizisaun ba asoens husi empreza ne’ebé mak monu ona? Sé tau osan atu sosa asoens husi empreza ne’ebé mak monu, ha’u hanoin opsaun ida ne’ebé maka diskutivel. Sé tau tan osan ba sosa Ró Haksolok ne’e mai tenke haree di-di’ak kestaun ida adisional ne’e”, subliña Avelino.

Ró Haksolok ho kustu USD tokon 13.7, inaugura iha  loron 26, fulan Maiu, tinan 2017 no planu atu to’o iha Timor-Leste iha Outubru, tinan 2017. Maibé to’o tinan 2020 ne’e Ró Haksolok seidauk to’o hela de’it, tanba kompañia Atlantic Eagle Shipbuilding ne’ebé hetan fiar halo konstrusaun ne’e bankarota, nune’e prejudika prosesu konstrusaun Ró Haksolok sai atraza no la konsege kontinua to’o ohin loron. oct

Lee hotu :   Instabilidade impede prosesu dezenvolvimentu

Add to Comments Here!!!!

error: Content is protected.
Secured By miniOrange
You might also like:
Janeiru-Outubru, MP rejista kazu 5000 resin

Prokuradór Jerál Repúblika (PJR), José da...

PM Taur fó pose ba membru KNDJ

Primeiru Ministru (PM), Taur Matan Ruak,...

Durante implementa EE, PNTL kaptura ema 1000 resin

Durante implementasaun Estadu Emerjénsia (EE), Polísia...

Close