GMN TV Politika La rekoñese fiskalizasaun, PPN la eduka povu

La rekoñese fiskalizasaun, PPN la eduka povu

Prezidente Parlamentu Nasionál (PPN), Aniceto Guterres la rekoñese Bloku Opozisaun Aliansa Maioria Parlamentar (BOAMP) ne’ebé hala’o atividade fizkalizasaun semana kotuk, tanba lahetan autorizasaun. Maibe BOAMP konsidera, deklarasaun PPN nian ne’e la eduka povu no tenta bosok povu.

“Regra normal ba fizkalizasaun ne’ebé komisaun sira halo, komisaun sira ba halo fizkalizasaun ne’e tenke hetan koñesimentu husi PPN, inklui tenke iha koñesimentu ba membru sira ne’ebé hola parte iha komisaun nian refere, maibe ida ne’e de’it laiha tiha ona,”esplika porta-voz PN, Lidía Norberta ba jornalista, iha uma fukun PN, Tersa(23/01/2018).

Deputada bankada FRETILIN ne’e haktuir, inisiativa ne’ebé komisaun espesializada sira iha tenke informa ba PPN molok halo asaun ruma.

“Inisiativa fiskalizasaun ne’e tenke informa ba PPN, kona ba inisiativa ne’ebé komisaun sira atu halo, maibe informasaun de’it PPN lasimu, entaun situasaun ida ne’e mak akontese, hodi nune’e ita labele klasifika buat ne’ebé sira (AMP) halo ne’e, hanesan fizkalizasaun, tanba fizkalizsaun ne’ebé komisaun halo ne’e lahanesan ho deputadu sira halo iha Sesta-Feira, tanba fizkalizasaun ne’e hanaran kontaktu eleitoral, ne’e kategoria polítika ona, fizkalizasaun ne’ebé komisaun especializadas sira halo ne’e mak representa orgaun, bainhira reprezenta orgaun ida ne’e (Parlamentu), tenke subordina ba PPN,  tanba komisaun ne’e la’os orgaun ne’ebé hamri’ik mesak, se subordina ba PPN, automatikamente ba kualker servisu ne’ebé komisaun halo tenke informa ba PPN, konaba inisitiva ne’ebé komisaun atu halo,”dehan Lidia.

Tuir deputada Lidía, fizkalizasaun ne’ebé deputadu sira husi AMP halo semana rua ba kotuk, konsidera laloos, tanba latuir prosedimentu.

“Fizkalizasaun ida hahú husi loron 8 fulan Janeiru mai ne’e, tanba iha situasaun balun mosu iha parlamentu, fizkalizasaun ne’e la’os ilegal, maibe nia prosedimentu ne’e laloos, tanba kualker instituisaun tenke koordenasaun,”dehan Lidía.

La eduka povu

Hatan ba preokupasaun ne’e, deputadu BOAMP husi bankada CNRT, Natalino dos Santos, hateten, fiskalizasaun nu’udar kompetensia ba komisaun espesializadas permanentes nian, tanba ne’e depende meja mak komisaun rasik mak orienta, tanba komisaun iha rasik estrutura prezidente  meja.

“Hafoin fizkalizasaun mak komisaun delibera ba meja parlamentu, depois lori ba plenária, ne’e kompetensia komisaun espesializada permanente nian, Prezidente parlamentu la’os Xefe komisaun espesializada nian, PPN apenas koordena ou prezide plenária de’it, responsabilidade komisaun espesializada permanente sira mak prezidente komisaun, hanesan prezidente parlamentu ne’ebé eleitu husi deputadu, inklui meja komisoens mós eleitu husi deputadu ne’ebé destaka husi bankada ida-idak ba ninia komisaun sira, laiha rekoñesimentu ne’e ita bosok no la eduka povu, no la eduka jerasaun foun sira, Komisaun espesializadas permanentes ne’e prezide husi Prezidente, vise no sekretaria, hodi hala’o sira nia funsaun, atu halo fizkalizasaun, halo relatóriu pareser, delibera iha komisoens no submete ba meja atu ajendamentu, prezidente parlamentu ne’e la’os diretor ida, apenas prezide plenária, fiksa ajendamentu, prezide reuniaun líder bankada, depois lori ba plenária,”hateten deputadu Natalino.

Deputadu AMP ne’e subliña tan, rezultadu fiskalizasaun ne’ebé deputadu komisaun sira iha, difisil atu informa ba Governu, tanba Prezidente Parlamentu Nasionál la prezide sesaun plenária.

“Kontaktu eleitoral ne’e loron Sesta, maibe Segunda no Tersa ne’e rejimentu fo dalan atu halo plenária, Kuarta no Kinta ne’e komisaun espesializada permanente sira halo fizkalizasaun ba kualker asuntu iha área ida-idak nian ne’ebé relasiona ba nesesidade povu nian, no konforme situasaun real ne’ebé akontese iha rai ida ne’e, deputadu ne’e livre, nia bele ba rona nia sidadaun sira kualker tempu de’it, tanba deputadu ne’e konstituisaun RDTL artigu 92 fo dalan ba funsaun tolu, ida halo lei, fizkalizasaun ba aktus Governu nian no ida seluk, halo desizaun polítika, tanba ne’e laiha razaun,”Natalino haktuir.

Anti demokrasia

Entretantu iha konferensia ba imprensa ne’ebé hala’o iha Parlamentu Nasional, Kuarta (23/1/18), Xefe bankada CNRT, Arão Noe, hatete, Prezidenti Parlamentu Nasional la respeita no anti demokrasia hodi ignora tun-sa’e atividade sira ne’ebé importante atu diskuti iha plenaria.

“Buat hotu tenki deside liu husi aktu demokratiku. Ne’e anti demokrasia. Anti demokrasia ne’e ita hakarak halo deit ho ita-nia poder pois foti deit desizaun sem konsidera. Iha Parlamentu ne’e, prezidente reprezenta parlamentu, la’os nia iha kompetensia ida que aas liu hot-hotu, nia mos hanesan deputadu ida hanesan ami hotu. Hotu-hotu eleitu husi povu, mai iha ne’e mak hetan konfiansa sai hanesan prezidente hodi lidera, organiza,”dehan Arão.

Enkuantu, tuir konstituisaun RDTL artigu 92 hateten, Parlamentu Nasionál mak orgaun soberania Repúnlika Timor-Leste nian ne’ebé representa ema Timor-oan tomak, iha kbi’it atu halo lei, atu fizkaliza no atu halo desizaun polítika.Say


Banner

Foto

Notisia Ikus

PR husu autorizasaun ba PN renova EE da-XVI

July 27, 2021
Prezidente Repúblika (PR), Francisco Guterres L...

Governu muda estatutu ba EP, bee-moos nafatin iha problema

July 27, 2021
Deputadu komisaun E Parlamentu Nasionál (PN) ne...

MS: Posibilidade Governu sei aplika KO iha teritóriu nasionál

July 26, 2021
Ministra Saúde (MS), Odete Maria Freitas Belo, ...

UMDP husu PN retira proposta lei enkuadramentu OJF

July 23, 2021
Unidade Movimentu Demokrátiku no Patriotiku (UM...

L7 husu jerasaun foun aprende hamutuk ho jerasaun tuan

July 23, 2021
Veteranu Cornelio Gama ‘L7’ atúal deputadu ...
1 2 3 620

About

Grupo Média Nacional was founded on the 19th December, 2003 with the aim of contributing to the development of media in the newly independent Timor-Leste. In that respective year, "Jornal Nacional Semanário" weekly newspaper was launched and in 2005 the Group ... more

Phone: 3311441
Email: [email protected]
Address: Dom boaventura no 8, Bebora Dili, Timor Leste.

GMN Map

Copyright © 2021 GMN TV | All right reserved.
apartmentmap-marker