GMN TV Economia Proponente ezije LAK tenke aprova iha lejislatura dalima

Proponente ezije LAK tenke aprova iha lejislatura dalima

0 views

Deputadu husi bankada Partidu Demokrátiku (PD), Adriano do Nascimento, ne’ebé nu’udar proponente ba projetu Lei Anti Korupsaun (LAK), ezije atu lei ne’e tenke  hetan aprovasaun iha lejislatura da-lima ne’e, tanba lei refere kaduka bebéik ona iha Parlamentu Nasionál (PN), husi lejislatura sira anterior nian.

Maske nune’e, deputadu ne’e mós deklara, diskusaun no aprovasaun porjetu lei, depende mós ba vontade deputadu sira iha PN, liu-liu bankada maioria sira.

“Hanesan proponente ho bankada FRETILIN, ami hakarak lei ne’e aprova lalais, para ita atu bele responde ona preokupasaun povu nian. Bele aprova iha lejislatura ne’e, maibé kestaun ne’e vontade de’it, Parlamentu ne’e hanesan ita hatene, lei balun ne’e nia artigu to’o 50-60, debate loron ida rua hotu kedas, ate ami balun la kompriende mós ema balun dehan a favor de’it, ami opozisaun krítika to’o kakorok bubu  mós, ema foti liman dala ida, buat hotu rezolvidu kedas, maibé lei anti korupsaun ne’e dada to’o lahatene tinan hirak tiha ona, FRETILIN ho PD hatama dezde tinan hirak liu ba, to’o agora mós dada hela de’it, hanesan pakote lei 4 foin dadauk ne’e, hanesan laboral migratóriu, LAP LFP no ida seluk ne’e aprova lalais de’it, maibé ida ne’e dada hela, maibé ida ne’e interesse ema ida-idak nian, ne’eduni ita hein de’it, se maioria mak laiha vontade atu aprova, mak lei ne’e sei dada tan, ha’u trauma oituan uluk kuandu ami hatama projetu lei ne’e, tau tiha fali ba gaveta, tanba ne’e foin dadaun ne’e ami foti tau tan mós lahatene dada tan fali”, deklara deputadu proponent LAK ne’e ba jornalista sira, Sesta (31/01/2020).

Deputadu opozisaun ne’e klarifika, prosesu diskusaun LAK ne’e adía liu husi koordenasaun entre deputadu sira iha komisaun A, tanba presiza aumenta kapítulu ho artigu balun ba lei refere, inklui iha momentu ne’ebé okupadu mós ho diskusaun proposta Orsamentu Jerál Estadu (OJE) 2020 nian, maske OJE refere la konsege passa iha PN.

“Ami adía diskusaun, razaun ida tanba asesor sira tékniku sira sei tau fali kapítulu ida ba lei ne’e, ami halo ona diskusaun katak, presiza duni atu aumenta tan kapítulu ida, ne’ebé mak ho nia artigu ne’e kuaze 20 ou 30, depois ami halo diskusaun ho ema expert (espesialista_red) balun ne’ebé hanoin atu aumenta tan, lato’o buat ne’ebé ami prepara ne’e, lei anti korupsaun ne’e tenke halo mós parte ida prevensaun, tanba ne’e, iha kapítulu ida kona-bá prevensaun, ida kona-bá aktus de korupsaun, no kapítulu ida kona-bá kastigu nian, parte tolu ne’e tenke tama, entaun ami deside para atu halo tan kapítilu ida prevensaun ne’e. Razaun segundu mak iha tempu ne’ebá atu debate OJE, tanba tékniku iha PN ne’e jurista sira ne’e oituan liu, entauun tenke analíza mós OJE, para atu adía tan, ami aseita malu atu diskute fila-fali iha fulan Fevereiru ou Marsu tinan ne’e, ne’eduni iha fulan sira mak ne’e, espera bele”, argumenta Adriano.

Nascimento haktuir, iha Lei Anti Korupsaun ne’e, iha kapítulu lubuk, maibé sei iha faze aumenta no diskusaun, tanba ne’e seidauk determina loloos nia total kapítulu ba lei refere.

 “Kapítulu ida oinsa mak prevene korupsaun, no kapítulu ida oinsa regulariza aktu korupsaun hodi labele korupsaun no buat sira ne’e, kapítulu ida seluk kona-bá kastigu ema, hadau ema nia sasán, se faktus halo korupsaun, lori ba Tribunal mak Tribunal deside nia halo korupsaun, ida mak hatama nia komarka no ida mak foti nia rikusoin sira ne’ebé iha, bainhira nia selu labele, foti nia karreta, uma, rai no buat sasán saída de’it mak iha. Tanba ne’e espera katak, ami bele aprova, lei ne’e di’ak kapáz loos. Lei ida ida ami diskute dadauk ne’e kuaze artigu 40, maibé bele to’o 70-80 tanba sei aumenta tan, ami diskute kapáz, bainhira ami diskute, aumenta tan artigu, bainhira diskute ida ne’ebé presiza, ami aumenta tan artigu, ne’ebé depende. Estudu komparativu Makau ne’e mak ajuda ami atu aumenta tan kapítulu ho artigu balun kona-bá prevensaun ne’e, tanba Makau nian ne’e di’ak teb-tebes, estudu komparativu ne’ebé komisaun A halo ne’e kapáz loos, komisaun halo estudu komparativu, depois produz iha lei, depois fila husi Makau ne’e mak ami deside para aumenta tan buat ne’ebé presiza hanesan Makau nian, tanba Makau nian ne’e ba funsionáriu hotu-hotu, ne’eduni kapáz loos, tanba ne’e la’os ida mak impede la’e, ida ne’e mak ajuda tan, tanba ita hakarak lei ida ne’ebé mak di’ak, para depois hodi kobre buat sira ne’e. Primeiru lei ne’e PD fó FRETILIN mak hatama, FRETILIN ho PD atu ba halo estudu komparativu mesak osan laiha, segundu ami hatama tiha PN tau hamutuk hodi halo diskusaun, depois ami diskusaun ho partidu hotu-hotu mak ami identifika katak, presiza halo estudu komparativu iha nasaun ne’ebé mak nia lei bele ajuda. Natón ne’e ami deside atu halo estudu komparativu iha Argentina, maibé tanba osan lato’o atu selu ba iha ne’ebá, tanba ne’e ba de’it iha Makau, fila husi Makau mak ami iha idea ida atu aumenta tan artigu no kapítulu”, afirma deputadu komisaun A ne’e.

Deputadu PD ne’e garante, bainhira Lei Anti Korupsaun ne’e hetan aprovasaun, bele prevene ona korupsaun iha Timor-Leste, tanba lei refere forte no rigorozu tebes.

“Lei ne’e di’ak, artigu balun ne’ebé ami diskute, se sidadaun ida hetan tiha komarka, sai tiha durante tinan 5 tan nia labele sai bo’ot, ida seluk mós ami diskute hela, se funsionáriu ida ho level 3, derepente de’it nia kareta barbarak, uma andar, ne’e intelijen halo ona investigasaun, osan ne’e mai husi ne’ebé, nia esforsu seluk mak saída, karik nia saláriu ne’e mak bele to’o hanesan ne’e, ne’e tenke servisu hamutuk ho intelijen finanseiru nian ne’e, para haree nia osan ne’e tama hira no sai hira, tanba ita-nia rai ne’e, funsionáriu mak riku liu fali deputadu ho ministru sira”, subliña deputadu proponente ne’e.

Entertantu, Lei Anti Korupsaun refere, kaduka iha Terseira Lejislatura, tanba lakosege diskute, ho razaun ne’ebé eis Prezidente Parlamentu Nasionál Adérito Hugo hato’o katak, lei refere aprezenta tarde besik ona mandatu atu remata, no iha fali kuartu lejislatura mós kontinua kaduka, razaun situasaun polítika la fó possibilidade atu konsentra ba LAK refere, nune’e, iha kinta lejislatura, deputadu sira husi bankada PD ho FRETILIN kontinua propoin lei refere, ne’ebé halo ona audiênsia públiku ho entidades relevantes sira, no konsege diskute ona artigu lubuk ida, tanba ne’e, tuir akordu komisaun A nian katak, sei kontinua hikas diiskute ne’e iha fulan Fevereiru ou Marsu tinan 2020 ne’e.say


Banner

Foto

Notisia Ikus

PR Lú Olo fó Indultu ba Prizioneiru 11 no Kondekora Asua’in 52

November 29, 2021
Prezidente Repúblika (PR) Francisco Guterres L...

COVID-19 Loke Timor-oan Nia Neon Hadia Ekonomia Nasaun

November 29, 2021
Prezidente Repúblika (PR), Francisco Guterres L...

Lú Olo “rekoñese” Xanana mak hato’o Planu da Paz ba ONU hakotu konflitu iha TL

November 29, 2021
Prezidente Repúblika (PR), Francisco Guterres L...

Governu aprova pagamentu suplementár ba funsionariu no ajente MF

November 26, 2021
Governu sei halo pagamentu suplementár ba funsi...

Governu aprova estatutu orgánika F-FDTL

November 26, 2021
Liu husi reuniaun Konsellu Ministru (KM), deside...
1 2 3 666

About

Grupo Média Nacional was founded on the 19th December, 2003 with the aim of contributing to the development of media in the newly independent Timor-Leste. In that respective year, "Jornal Nacional Semanário" weekly newspaper was launched and in 2005 the Group ... more

Phone: 3311441
Email: [email protected]
Address: Dom boaventura no 8, Bebora Dili, Timor Leste.

GMN Map

Copyright © 2021 GMN TV | All right reserved.
apartmentmap-marker