JavaScript must be enabled in order for you to see "WP Copy Data Protect" effect. However, it seems JavaScript is either disabled or not supported by your browser. To see full result of "WP Copy Data Protector", enable JavaScript by changing your browser options, then try again.

Xanana: Ai-riin haat Estadu TL nakdoko ona ■Apela ba povu tomak tur hakmatek

Xanana: Ai-riin haat Estadu TL nakdoko ona ■Apela ba povu tomak tur hakmatek

Prezidente Partidu CNRT, Kay Rala Xanana Gusmão, haree katak, ai-riin haat Estadu nian hanesan Prezidente Repúblika, Governu, Tribunal no mos Parlamentu Nasional nakdoko ona, tanba ukun na’in sira oras ne’e dadauk sama konstituisaun no lei tuir hakarak, tanba ne’e apela ba povu tomak no mos militante partidu CNRT atu tur hakmatek.

Kay Rala Xanana Gusmão mos husu ba membru Governu husi partidu CNRT nian ne’ebé iha Governu daualu Segunda (25/5/2020), tenke retira hotu kedas ona hosi governu nune’e prepara ba eleisaun jerál 2023.

“Konstituisaun sira mak halo tiha, agora sama tan fali konstituisaun, ida ne’e hanesan lisaun ida atu aprende. Segunda ne’e, (25/05/2020) membru CNRT ne’ebé indika toma parte iha VIII Governu ne’e tenke sai hotu, rezigna-an ona. Durante ne’e sira hein hela, tanba atu konta responsabilidade, más sira sai tiha para prepara sira-nia konta responsabilidade, maibe sira la pertense ona, kuandu hanesan ne’e ona, ita dehan katak, koligasaun tenke foun, más ho resposta TR nian ne’e, se la temi iha lei, entaun ne’e regra jerál. Tanba iha lei artigu 9 (lei parpol) nian hateten katak konferensia ka kongresu tenke aprova asosiasaun iha koligasaun, iha frente, iha movimentu, ne’ebé agora sira temi plataforma, tanba la temi iha lei, la presiza kongresu no konferensia, tanba ne’e ita la fiar ona lei, ” hateten Xanana liu hosi konferensia ba imprensa iha sede nasionál, Bairro Grillos, Sábadu (23/05/2020).

Tanba tuir líder karismátiku ne’e, órgaun soberanu nu’udar ai-riin haat Estadu Timor-Leste (TL) nian komesa nakdoko ona, tanba iha violasaun lei barak.

“Hotu-hotu iha Timor tomak tenke hakmatek, dehan ba militante CNRT tomak tenke hakmatek, tanba atu hatan ba kestaun situasaun agora ne’e konstitusional no legal ninian, la’o atu ho fali manisfestasaun. CNRT nu’udar partidu, triste teb-tebes, tanba ita haree estadu ne’e nia pillar 4 ne’ebé iha ita-nia rain nu’udar ai-riin ne’e, hanesan (PN, PR, Governu ho Tribunal) susar no hotu-hotu nakdoko ona. Durante ne’e ita hein hela katak justisa nu’udar ai-riin ida ne’ebé metin, maibe justisa mós hatudu ona katak, ita atu la fiar tiha ba leis. Ami hosi partidu CNRT respeita juízes ne’ebé no ami hakruk teb-tebes, más ho sira-nia aktu ne’ebé hatudu ba ami, katak leis iha Timor ne’e mak la fi’ar de’it ona. Hanesan kona-bá saída de Khunto, ami buka fó hatene ba Tribunal rekursu, dehan katak ami respeita, ne’e ida-idak ninian, maibe Khunto hala’o konferensia ka kongresu ruma, hodi deside, maibe Tribuna rekursu dehan katak laiha, katak lei ejize estebele tenke iha kongresu, más atu sai ne’e laiha problema, tuir ida-idak nia hakarak de’it, ne’e waoooo. TR mós dehan katak, ho tanba ne’e mak vigora ona regras jerál, tanba ne’e mak ami hakerek ona ba TR katak, tuir sira nia deklarasaun, afinal artigu 9 lei dos partidu polítikus ne’e buat ida la vale.

Lee hotu :   LÍDIA DOS SANTOS ELEITU SAI PREZIDENTE GMPTL

Tanba iha lei ne’e, nú 1 ejize atu halo kongresu ka konferensia, nú 2 dehan, asosiasaun hotu-hotu, tenke tuir lei iha ne’ebá, iha nú 3 mós dehan, partidu ida labele tama iha aliansa 2, maibe TR dehan lae fali, ne’ebé ita la fiar tiha ona leis, afinal leis ne’e hakerek hela de’it, más la vale,” afirma lídera estadista Xanana Gusmão.

Kona-bá Tribunal nia resposta ba karta hosi Prezidente PN sesante, Arão Noe Amaral, Prezidente CNRT ne’e konsidera, Tribunal la garante ona estadu direitu demokratiku.

“ TR husu fali lejitimidade rekerente nian, rekerente ne’e Arão Noe, depois TR dehan ‘ami sei buka hatene, ita boot hakerek ita boot ninia karta mai ne’e sei prezidente ka depois, tanba se depois, ita boot la’os Prezidente ona,’  waooo.!! Iha karta ne’e husu dehan karik iha violasaun iha momentu sira (FRETILIN, PLP ho KHUNTO) ba hadau meza PN ne’e, maibe dehan lae, TR dehan fali Arão mak hakerek ba ne’e, nia la’os Prezidente ona, tanba Prezidente iha tiha ona. Violasaun rejimentu ninian, kuandu ita hili ema ida, votu sekretu, sira hamrik foti liman hotu, ida ne’e laiha, la vale.

Ne’eduni ita sente hanesan ita nia rai ne’e atu la’o iha furak, furak loos, estadu direitu demokrátiku ne’e ita bele viola Konstituisaun, rejimentu no viola leis hotu, maibe Tribunal dehan ne’e loos hotu, regra jerál, lei sira hakerek ne’e la importa ida.

Maibe partidu CNRT sei kontinua defende estadu direitu demokrátiku, hodi husu ba militantes partidu CNRT tomak, atu tur hakmatek, ita laiha dalan seluk, más kontinua nafatin hatudu ba mundu mós katak ita defende estadu direitu demokrátiku.

Lee hotu :   Eis deputadu Asembleia Konstituinte ezije PPN hatúr la-lais meza foun

Maibe kuandu ita dehan estadu direitu demokrátiku, ne’e katak estadu ida ne’ebé, lei mak impoin, lei mak iha ita nia leten.

Maibe agora se lei sira ne’e konforme ita, ne’e oinsa,

Tanba ne’e, kona-bá karta hosi Prezidente PN Arão Noe, ami sei konsidera PPN, tanba iha ne’ebá asaltu podér, maibe ita nia lei sira ne’e afinal la vale hotu,”tenik eis primeiru ministru ne’e.

Tuir líder rezisténsia ne’e, plataforma intendimentu hosi FRETILIN ho PLP ne’ebé tuir loloos ba nono governu, maibe viabiliza fali VIII Governu ne’ebé hahoris hosi AMP, ne’e Tribunal sei simu, tanba la mesiona iha lei no ses hosi buat ne’ebé lei ko’alia.

Ami fiar katak governu sei forma, ho plataforma, maibe plataforma ne’ebé ita hotu lee no fahe ba hotu-hotu iha Hotél Timor ne’e, hateten katak atu fó dalan ba nono governu, agora ne’e sira sei halo nono governu, sem nessesidade atu konferensia ka kongresu, tanba buat plataforma ne’e lei la temi,  maibe ne’e Tribunal dehan kedas Yes, tanba liafuan plataforma la temi iha ne’ebá, tanba ne’e ita la fi’ar ona leis ne’e. Ha’u fiar juís sira hakruuk ba ain, tanba ema mesak doutór ba lei, maibe ita nia lei sira mak la serve tiha ona.  Petisaun ne’ebé ami haruka ba ne’e mós la vale hotu, ita nia estadu direitu demokrátiku ne’e atu ba iha ne’ebé? Tanba ne’e mak CNRT reafirma tan katak, ba maluk CNRT tomak, atu kalma ho hanoin nafatin hodi hein katak ita defende lia loos, no ita sei defende estadu direitu demokrátiku, katak estadu ida ne’ebé submete ba konstituisaun ho leis, demokrátiku ne’e katak , iha partidu barak ne’ebé mak halo demokrasia, partidu ida de’it ne’e demokrasia laiha, ”subliña Kay Rala Xanana.

Eis Prezidente Repúblika ne’e deskonfia envolve konflitu de interese iha desizaun Tribunal nian, tanba nia parte konsidera ai-riin 4 nakdoko.

Lee hotu :   KM aprova dekretu duodesimál millaun USD 116.4 ■La’o Hamutuk: Povu sakrifikadu ba polítika Governu nian

“ Tanba petisaun ne’ebé ami hato’o ba Tribunal la vale ne’e, PR, segundu PN tanba halo asaltu ba podér, ida fali mak juíz sira, tanba hanesan Lusa husu dehan katak, ‘Hanoin to’o juíza nain rua iha ne’ebá ne’e mesak, sira nia la’en ema kuadru Fretilin nian de’it’, maibe hau dehan, hau la to’o iha ne’ebá, maibe sosiedade mós husu hela, keta iha konflitu de interese karik? Maibe nu’udar partidu, ne’e ida-idak nia konsiensia, más ida ne’e mós dodok hela, tanba de’it hanesan ohin hau temi, agora CNRT atu fi’ar lei mós susar tiha ona, tanba interpretasaun ne’e konforme de’it ona, tanba ne’e ai-riin 4 mak nakdoko hela.  Ha’u atu halo tan saida, ita hein took, ha’u labele dehan katak ita atu iha fali forma ida atu kurije ho forma ne’e laiha, ita hein took 2022 Prezidente Repúblika foun mak hanoin dehan katak hakruk ba Konstituisaun, ita bele haree took iha ne’ebá, 2023 mak ema hotu fi’ar katak situasaun hanesan ne’e, prontu fó ba demokrasia. Ita hatene katak povu ne’e haree tiha ona,hosi 2007 mai to’o 2016 buat hotu la la’o, uma laiha, eletrisidade laiha, buat ida laiha, aat teb-tebes, maibe 2017 iha Sétimu governu ninian mak buat hotu komesa la’o, mai fali 2018 2019 PLP mak ka’er ne’e mak agora ita hree kapaz loos ne’e, ne’eduni 2023 ne’e  povu sei hili, ita hein de’it.”tenik tan Xanana.

Eleisaun ba Prezidente Parlamentu foun, Aniceto Guterres ne’e, hala’o iha Tersa (19/5/2020), ho apoiu votu a favor 40, ne’ebé mai hosi bankada FRETILIN, PLP, KHUNTO ho PD rasik, hafoin votasaun uluk ba pedidu destituisaun ba, Arão Noé Amarál ho votu 36.

Enkuantu deputadu na’in rua nulu resin lima seluk, kompostu hosi CNRT, PUDD, FRENTE MUDANSA no PD na’in ida, maske marka prezensa iha plenária, maibé la tuir votasaun.

No petisaun hosi CNRT ne’ebé hatama ba Tribunal hodi husu legalidade ba PR Lú Olo ne’e indefere dala rua ona.Say

Add to Comments Here!!!!

error: Content is protected.
Secured By miniOrange
You might also like:
CIGC – Oinsa Atu Prevene COVID-19?

Kombate COVID-19, Hakmatek iha uma, Vizita www.OSANPOVUNIAN.TL

Kombate COVID-19, Hakmatek iha uma, Vizita...

ONG kritika LUGU la halo servisu iha RAEOA, falsu

Prezidente Autoridade RAEOA-ZEEMS, José Luis Guterres,...

Close