Reprezentante povu iha uma fukun Parlamentu Nasional (PN), husu ba povu tomak, atu labele uza trajedia Kulu-Hun sai razaun hodi minimiza Polísia Nasional Timor-Leste (PNTL), tanba PNTL nia kna’ar maka fo seguransa ba povu no nasaun.
“Ho ita hotu nia komportamentu sosial ninian, ne’ebé ita maka provoka malu, ita maka reajen hasoru polísia, tanba trajedia ida Kulu-Hun nian, lori ita atu minimiza fali instituisaun seguransa, ida ne’e buat ne’ebé maka halo ema seluk bele aproveita”, Xefi bankada Partido Democrático (PD), Antonio da Conceição ‘Kalohan’ ba jornalista sira iha resintu uma fukun PN, Segunda (26-11-2018).
Nia esplika, nu’udar Timor-oan tenki aprende situasaun iha pasadu, iha tinan 2006 liu ba ne’e, iha momentu ne’ebá Timoroan lakon konfiansa ba malu no estraga malu, maibé tenki hatene katak Timor ne’e ida de’it, maka Timor-Leste.
“Ita presiza kria kondisaun atu nune’e ita nia dezenvolvimentu iha rai laran ne’e tenki la’o, tanba sem estabilidade iha rai laran dífisil tebes, atu ita halo investimentu no ema seluk mai tulun ita halo investimentu, ema mai ita tenki garante nasaun ne’e hakmatek hela, tanba investidór husi nasaun China barak maka hakarak tama mai halo investimentu iha área turizmu ninian”, haktuir Xefi bankada PD ne’e.
Nia akresenta, tempu agora ne’e Timor-oan maka tenki hanoin ba Timor-Leste, hodi garante kondisaun ida ne’ebé hakmatek, tanba keta halo maka ema ruma maka hakarak instrumentaliza atu kria instabilidade, hodi atinji sira nia ajenda ne’ebé sira prepara tiha ona.
“Kadoras ne’e importante tebes ba Timor, tanba ita labele husik ita nia ema sira sai ba servisu iha rai liur, depois ita buka razaun dehan Governu maka kria empregu, maibé la’os Governu maka kria empregu, tanba ema nia rai maka kria empregu lori ita nia ema ba azuda sira nia dezenvolvimentu, ita manan maka vintex lori mai ita nia rai”, realsa Kalohan.
Husi sorin seluk, Xefi bankada Congresso Nacional de Reconstrução Timorense (CNRT), Duarte Nunes, enkoraza PNTL atu kontinua mantein ninia servisu hodi garante paz no estabilidade iha rai laran, tanba ida ne’e maka PNTL nia kna’ar.
“Seguransa ba rai laran ne’e ba moris povu nian, ne’e knaar polísia nian atu asegura, povu hakmatek atu halo servisu no buka moris, ne’e importante, ita labele halo konfuzaun, povu atu moris hakmatek ne’e entrega ona ba PNTL, nune’e polísia labele preokupa buat ne’ebé maka akontese, buat ne’ebé maka akontese ona ita tenki rezolve”, haktuir Duarte Nunes.
Antes ne’e, Komandante PNTL munisípiu Díli, Superintendente Xefi, Pedro Belo mós husu ba populasaun iha Díli laran, liu-liu joven sira atu kontribui ba estabilidade iha komunidade nia le’et.
Júlio Hornay apela Polísia kontinua servisu
Nune’e mos, Komandante Jeral Polísia Nasionál Timor-Leste (PNTL) Komisariu Júlio Hornay, husu membru Polísia Timor-oan hamutuk rihun hat atus ida hitu nulu resin atu servisu nafatin hodi garante seguransa ba komunidade iha nasaun ida ne´e, maske hetan krítika husi povu.
Antes ne´e trajedia Kuluhun de Baixo involve membru PNTL nain rua tiru mate joven nain tolu mate no hakanek vitima nain lima iha semana kotuk tanba ne´e hamosu kritika barak husi komunidade kona-ba propfisionalizmu Polísia ninia atuasaun.
Ho akontesimentu hirak ne´e Júlio Hornay motiva Polísia sira atu nafatin servisu hodi hala´o kna´ar Estadu nian atu garante seguransa ba komunidade iha nasaun Timor-Leste.
``Husu ba membru tomak PNTL rihun hat atus ida hitu nulu resin ezisti iha teritoriu mantein nafatin imi ninia servisu firmeza nafatin iha imi ninia pozisaun hodi hala´o imi ninia kna´ar Estadu ninian, ita mai para atu serve povu la´os mai simu povu nia osan hakmatek lae, infrenta problema ne´e normal”,esplika Komadnante Jeral PNTL komisariu Júlio Hornay, ba jornalista sira Segunda (26/11/18) iha Kuartel Jeral PNTL Dili.
Júlio Hornay hatutan, Polísia hetan ona treinamentu tanba ne´e prontu asegura povu lalika hakiduk mantein nafatin hodi kombate autor kriminozu sira.
Júlio Hornay dehan, problema ne´ebé mak akontese iha semana kotuk ne´e aktu individu Polísia tanba ne´e mak Komando PNTL foti ona desizaun hodi fó suspensaun durante fulan tolu fila ba vida sivil hodi submete ba prosesu investigasaun.
``Mas seluk labele lori ida ne´e vinga katak, ita nia autoridade seguransa nia prezensa ne´e ita la koopera”,dehan Júlio Hornay
Júlio Hornay dehann izemplu diak mak kazu Kuluhun sira lakon sira nia ema maibe sira koopera didiak deste inisiu seremonia funeral too agora buat hotu la´o diak. Ida ne´e mak presiza sai izemplu ba Timor oan hotu.
“Agora prosesu la´o nafatin ita hein desizaun justisa ninian ba membru Polísia nain rua ba halo atuasaun ba iha Kuluhun de Baisu”,dehan Júlio Hornay.ves/avi

